Bizans ordusu bu ‘tema sistemi’ ile nasıl bu kadar uzun süre ayakta kaldı? Gerçekten bu kadar mı işe yarıyordu?.

Arkadaşlar selamlar, son zamanlarda Bizans tarihiyle biraz ilgilenmeye başladım, belki bir belgesel belki birkaç makale okudum, aklımda bir sürü soru birikti. En çok ilgimi çizen konu bu ‘tema’ (thema) denilen şeydi. Yani 7. yüzyılda Heraklius’un kurduğu sanılan askeri-idari bölümler. Herkes ‘Bizans’ı uzun süre hayatta tutan bu sistemdi’ diyor ama ben tam olarak mekanizmayı çözemedim.

Şöyle bir şey takıldı kafamıza: Batı’daki feodalizmde toprak soylulara veriliyordu ve merkez zayıflayınca devlet parçalanıyordu. Ama Bizans’ta tam tersi olmuş gibi bir şey anlatılıyor. Stratagos denilen bir vali hem askerî hem sivil yetkiye sahipti, askerler de toprak sahibi oluyor savaştıkça. Bu gerçekten işe yaradı mı yoksa hikâye mi? 9. yüzyılda bir Arap baskını geldiğinde bu sistem gerçekten 48 saat içinde tepki verebiliyor muydu? Yoksa bu daha çok kâğıt üzerindeki bir doktrin miydi?