Meksika’nın antik Maya şehri Calakmul’daki bir ön-İspanyol duvar resmini inceleyen arkeologlar, sitenin en erken takvimsal yazılı kanıtını belirlediler. Bu keşif, Meksikalı arkeolojik merkezini, erken dönem yazı gelenekleriyle tanınan önemli Geç Dönem Maya şehirleri arasında yer almasına neden oluyor.
Yapılan araştırmaya göre, Campeche’deki Calakmul’un Yapı II’nin Alt Yapısı II C’sinde bulunan kömürlü duvar resminin, MÖ 400 ile 200 yılları arasında yapıldığı düşünülüyor. Araştırmacılar, Maya’ların 260 günlük ritüel takvimindeki bir günü temsil eden takvimsal bir işaretin yanı sıra, mitolojik kahraman Juun Ajaw’ın suda bir yaratığa avlandığı bir tasvirini de tespit ettiler.
Bu keşif, Calakmul’dan elde edilen en eski yazılı iletişimi temsil ediyor. Daha önceki araştırmalar, Calakmul’daki yazıların neredeyse tamamen Klasik Dönem (MS 250-900) ile ilişkilendirildiğini gösteriyordu.
Araştırmacı Daniel Salazar Lama, “Bu duvar resminin yeniden yapılandırılmadan önce, Calakmul’da erken dönem yazılı iletişimden hiçbir kanıt bulunmuyordu” dedi. “Bu durum, Calakmul’u, San Bartolo, El Mirador ve Tikal gibi şehirlerle birlikte, Geç Dönem Maya döneminin kültürel yükselişinin merkezlerinden biri haline getiriyor.”
Bulgular, Campeche’de düzenlenen bir konferansta sunuldu. Salazar Lama, projenin amacının duvar resminin belgelenmesi, yeniden yapılandırılması ve analiz edilmesi olduğunu belirtti. Araştırma, Archaïos, Fransız Meksika ve Orta Amerika Çalışmaları Merkezi, Stresser-Péan Vakfı ve Meksika’nın Ulusal Antropoloji ve Tarih Enstitüsü (INAH) işbirliğiyle yürütülüyor.
Yaklaşık 1.9 metre genişliğinde ve 1.7 metre yüksekliğindeki duvar resmi, arkeolog Ramón Carrasco Vargas liderliğindeki Calakmul Arkeolojik Projesi kapsamında keşfedildi. Korunması için 2005 yılında orijinal yerinden sökülerek, Kültürel Mirasın Korunması Ulusal Koordinasyon Merkezi’ne taşındı ve hala orada bulunuyor.
Duvar resminin yoğun şekilde zarar görmüş olması nedeniyle, araştırmacılar gelişmiş dijital görüntüleme, fotogrametri ve grafik yeniden yapılandırma teknikleri kullanarak daha önce görünmeyen detayları ortaya çıkardılar.
Yeniden yapılanma çalışmaları sonucunda, Maya Lowlands’daki Klasik Dönem seramiklerinde sıkça görülen mitolojik figür Juun Ajaw tespit edildi. Salazar Lama’nın belirttiğine göre, bu keşif, kahramanın daha önceki mitolojik geleneklerle olan bağlantıları hakkında yeni kanıtlar sunuyor.
Araştırmacılar ayrıca, duvar resminin tarihini yeniden değerlendirmeyi öneriyor. Daha önceki arkeolojik çalışmalar, yapının MÖ 400 ile 390 yılları arasında inşa edildiğini gösterirken, yeni mimari, stilistik ve arkeolojik kanıtlar, resmin aslında MÖ 400 ile 200 yılları arasında yapılmış olabileceğini gösteriyor. Daha kesin bir tarih belirlemek için ek bilimsel analizler yapılması gerekiyor.
Duvar resmi, tanrıların ve ataların yaşadığı, kozmik güçlerin kaynağı olan kutsal bir yer olarak kabul edilen bir mağara içindeki kavisli bir tavanın içinde bulunuyor. Mağralar ayrıca, tanrılar ve kültürel kahramanlar arasındaki ilişkileri anlatan Maya yaratılış anlatılarında da önemli bir yere sahip.
Araştırmacılar, Alt Yapı II C’nin kesin amacının hala belirsiz olduğunu belirtiyor, ancak yapının dış cephesindeki dekoratif frizde gökyüzünden inen tanrıların tasvir edildiği ve tabanındaki maskelerin ise mısır tanrısının doğuşunu simgelediği görülüyor. Bu unsurlar, yapının yöneticiler, rahipler veya göksel tanrıların ibadeti için kullanılan bir tören alanı olabileceğini gösteriyor.
Salazar Lama’nın görüşüne göre, yeniden yapılandırılan duvar resmi, mısır tanrısının yaşam döngüsünden bir bölümü olabilir ve mitolojik bir avlanma ve kurban ritüelini temsil ediyor. Araştırmacı, takvimsel işaretin ana sahneye daha sonra eklendiğini ve Juun Ajaw’ın merkezde yer aldığı mitolojik avlanma ve kurban olayını anmak amacıyla kullanıldığını öne sürüyor.
Bu keşif, Calakmul’un erken dönem Maya uygarlığının önemli bir merkezi olduğu konusunu güçlendiriyor ve antik Maya dünyasındaki yazı, mitoloji ve törensel geleneklerin kökenleri hakkında daha fazla bilgi edinmemizi sağlıyor.
INAH
Medieval tomb of two newborns found in ancient Roman latrine channel
Kaynak: Heritagedaily
