Dünya Tarihini Değiştiren Dört Efsanevi II. Dünya Savaşı Savaş Gemisi

II. Dünya Savaşı‘nın denizlerdeki seyri, üzerinde taşıdıkları yeni teknolojilerle savaşın doğasını köklü biçimde değiştiren çelik devlerle şekillenmiştir. Mil’lerce öteden atılan tek bir mermi ya da hesaplanmış bir dalış bombacısı saldırısı tedarik hatlarını yıkabilir, kıtalar boyundaki kampanyaları yön değiştirebilir ve bireysel çatışmaların büyük savaşa etkisini belirleyebilirdi. Dört savaş gemisi ise bu savaşı hem Müttefik hem de Ekselent Güçler için tek başına farklı bir sonuca taşıdı.

Bu dört geminin teknik özellikleri ve savaş üzerindeki etkileri, denizcilik tarihinin en dikkat çeken gelişmelerinden biri olarak inceleniyor. Queen Elizabeth sınıfı zırhlılardan uçak gemilerine uzanan bu filolar, hem taktik hem de stratejik açıdan savaşı derinden etkiledi.

HMS Warspite: “Büyük Yaşlı Hanım”

1916 Jutland Deniz Muharebesi’nin bir veteranı olan bu Elizabeth sınıfı zırhlı, sonraki savaşa kadar hizmet verdi. HMS Warspite, samimiyetle anılan “Bü yaşlı Hanım” lakabıyla Müttefik’ın kritik krizlerinde görev aldı ve belki de tarihin gördüğü en isabetli zırhlı topçu ateşini gerçekleştirdi.

Nisan 1940’ta İkinci Narvik Deniz Muharebesinde Warspite, dar Norveç fiyolarına doğrudan dalarak sekiz Alman muhripini batırdı. Katapulttan havalanan Fairey Swordfish deniz uçağı ayrıca U-64’ü batırarak tarihte bir savaş gemisinin uçaktan attığı ilk deniz altı batırmasını gerçekleştirdi.

1941’de Yunanistan kıyılarının gecesinde Matapan Burnunda Warspite ve kardeş gemileri, birkaç dakikada üç İtalyan ağır kruvazörünü pusuya düşürüp imha ederek Regia Marina’nın saldırı kapasitesini felç etti.

1944 Normandy Çıkarmaları’nda Warspite’nin topları ilk Müttefik ateşini açtı. Gold Plajında İngilizlere destek veren geminin üstün topçu yetene Alman kıyı bataryalarını ve çıkarma teknelerini yok etti. Warspite’nin topçu ateşi, çıkarma bölgesinin güvenli hale getirilmesini sağladı.

Warspite, II. Dünya Savaşı’nı ağır hasar görmüş yüzen bir batarya olarak tamamladı; İngiliz tarihinin neredeyse hiçbir baş gemisi kadar yol katmadığı ve bu denli çok mermi yükü ateşlemediği söyleniyor. Gemi 1945’te hizmetten çıkarıldı.

USS Enterprise: “Gri Hayalet”

Pasifik Savaşı’nın ilk umutsuz aylarında Amerika zor durumdaydı. 1942’de Japon İmparatorluk Donanması, USS Yorktown, Lexington ve Wasp’ı da içeren gemileri ardışık olarak batırıyordu. Enterprise bu muharebelerden sağ çıktı ve “Gri Hayalet” lakabını kazandı. Japon propagandası geminin defalarca.batırıldığını duyurdu; 1942’de iki kez Pasifik’in tek aktif uçak gemisi oldu.

Enterprise, 7 Aralık 1941’de Wake Adasına avcı uçağı sevketmekten dönüyordu ve Pearl Harbor saldırısından saatlerce önce kurtulmuştu. Keşif uçakları o sabah Japon uçaklarıyla çıştı. Sonrasında Pasifik genelinde intikam operasyonlarını gerçekleştiren gemi, Tokyo’ya düzenlenen Doolittle Baskını sırasında USS Hornet’e eşlik etti.

Enterprise 1942’den 1945’e kadar Pasikin her kampanyasında savaştı. Bu çatışmaların en belirleyici anı, 1942 Midway Deniz Muharebesi idi. Uçak gemilerinin karşı karşıya geldiği bu büyük çarpışmada Enterprise filosu kesin rol oynadı; en etkili ve koordineli saldırıları gerçekleştirdi. Savaşın sonunda dört Japon uçak gemisi dibe oturdu.

14 Mayıs 1945’te Kyushu kıyılarında bir Japon kamikaze uçağı doğrudan Enterprise’nin ön asansörüne dökülerek 15 tonluk yapıyı yüzlerce feet yukarı fırlattı. Sonuçdaki hasar geminin kapsamlı tamirat için Amerika’ya dönmesini zorunlu kıldı ve V-J Gününden birkaç ay önce savaş hizmetini sonlandırdı.

Eski mürettebatı ve gazileri efsanevi gemiyi kalıcı bir müze olarak muhafaza etmek için yoğun çaba göstermelerine rağmen ABD Donanması, yıpranmış Enterprise’i 1958’de hurdaya sattı. Ancak isim yaşadı; Star Trek’in yaratıcısı Gene Roddenberry bu olağanüstü gemi adına özel olarak Enterprise adını verdi.

Schlachtschiff Tirpitz: “Kuzeyin Yalnız Kraliçesi”

Şanssız Bismarck’tan farklı olarak Tirpitz’in kariyeri çok başka bir yöne evrildi. Almanya’nın geride kalan gerçek zırhlısı hiçbir filo muharebesine girmedi; Bismarck’ın ikizi de savaşta başka bir gemiyi batıramadı. 823 feet uzunluğunda, 50.000 tonu aşan ve sekiz 15 inçlik topa sahip olan Tirpitz kolay av değildi.

Tirpitz savaşı Norveç’te iskeleye bağlı olarak geçirdi. Sadece iki kez Kuzey Buz Denizi’ne çıktı ve her iki sefer de 1942’de başarılı olmadı. Bundan sonra varlığı yalnızca tehlike temsil etti; savaş gemisi “filoda var olan bir güç” haline geldi.

Tirpitz, Enterprise ya da Warspite kadar değilse de savaşı etkiledi: Konvoyları tehdit ederek stratejik baskı uyguladı. Rusya’ya giden Lend-Lease yardımı neredeyse çeyreği konvoyla geliyordu; Norveç’ten kaçış yoktu. Tirpitz potansiyel bir tehlike idi; başarılı bir çıkış yaparsa bu avcı geminin büyük topları herhangi bir konvoyı imha ederdi. Hiç yüzmeksizin en üst düzeyde tehike yaratan Tirpitz, Müttefik donanma kaynaklarını özellikle zırhlıları ve uçak gemilerini meşgul etti; Alman devi başka yerlerde kullanılabilecek deniz varlıklarını bağladı.

Müttefikler Tirpitz’i batırmak için 20’den fazla operasyon başlattı. Örneğin Eylül 1943’te İngiliz mini su altı gemileri anti-su altı ağlarını geçerek Kaafjord’a ulaştı ve geminin gövdesinin doğrudan altına patlayıcı yerleştirdi. Hasar gemiyi altı ay hizmet dışı bıraktı. Son yıkımı Kasım 1944’te Catechism Operasyonu’nda gerçekleşti; 12.000 pound’luk “Tallboy” zırh delici bombaları taşıyan RAF Lancaster uçakları isabetli vuruşlar yaparak geminin içinde bir mühimmat deposunun patlamasına ve zırhlının ters dönerek batmasına yol açtı; 900’den fazla mürettebat hayatını kaybetti.

IJN Yamato: “Yamato-damashii’nin (Japon Ruhu) Sembolü”

Bu Japon savaş gemisi, Japonların devasa filo muharebesi teorisini (Kantai Kessen) temsil ediyordu. 18.1 inçlik (46 cm) bir topa sahip olan Yamato, tarihte inşa edilen en büyük zırhlıydı.

Yamato, Midway Deniz Muharebesinde Amirál Isoroku Yamamoto’nun bayrak gemisiydi; ancak ana uçak gemisi baskın grubundan yüzlerce mile geride çalıştığı için hiçbir çarpışmaya katılmadı ve Japonlar dört filo uçak gemisi kaybederken çaresiz kaldı.

Tirpitz gibi Yamato da muharebelere katıldı ama hiçbir düşmanı batıramadı; yüzmekten çok iskeleye bağlıda geçti. Devasa motorları büyük miktarda yakıt tükettiği için Japon üst komutanlığı onu Solomon Adaları’ndaki cep savaşlarına sürüklemeye isteksizdi ve mürettebatına “Hotel Yamato” lakabını verdi.

Bu arada dünyanın en büyük toplu gemisi, 72.000 tonla savaşı kolayca etkiledi. Eş zırhlının yağmacı olmasından endişelenen ABD Donanması, yedek planları hazır tuttu. Yamato’nun büyüklüğü ve büyük topları, az sayıda Müttefik gemisinin ona eşleşebileceği anlamına geliyordu; çıkarsa herhangi bir karşı kuvveti parçalayabilirdi. USN düzenli olarak Yamato’dan ayrılan limanların yakınında su altı gemileri konuşlandırdı. Yamato’nun büyüklüğü nedeniyle ABD Donanması ada çıkarmalarını dikkatle planladı; görev güçleri müdahaleye hazırdı.

Eylül 1944’te Yamato sonunda düşman yüzey gemileriyle karşılaştı ve ilk kez devasa 18.1 inçlik toplarıyla yalnızca birkaç ABD muhripini ve koruyucu uçak gemisinden oluşan küçük bir güç ateşledi. ABD gemilerini batırmasına katkıda bulunmasına rağmen, keskin saldırgan ABD muhripi karşı saldırıları ve hava baskınları Yamato’yu hücumdan vazgeçirmeye zorladı.

Savaş neredeyse kaybedilmişken, Nisan 1945’te Ten-Go Operasyonu kapsamında Japonlar Yamato’yu Okinawa’ya tek yön intihar göreviyle gönderdi. Gemi Müttefik filoya nüfuz etmesi, karaya oturması ve imha edilene kadar devasa bir topçu bataryası olarak işlemesi emredildi. Ancak Okinawa’ya varmadan önce 300’den fazla ABD uçağı tarafından yakalandı. Bombardımanda geminin ön mühimmat deposu patlayarak binlerce feet yukarılanan bir mantar bulutu yaratan devasa bir patlama meydana geldi.

Yamato, 3.000’i aşan mürettebatıyla birlikte battı ve bu durum zırhlı döneminin sembolik sonunu işaret etti.