Hubble’ın kozmik yıkım ve yaratım döngüsünü yakalayan çarpıcı görüntüsü — Haftanın uzay fotoğrafı

NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu, 3 Eylül 2026 tarihinde paylaştığı yeni bir görüntüyle LHA 120-N44 bulutsusunu, yani yıldızların kendi oluşum yerini parçalarken aynı anda yeni bir yıldız kuşağının doğmasını sağladığı kozmik bir yıkım ve yaratım döngüsünü ortaya koydu. Yıldız kümesi merkezdeki bu dev bölgeyi oymaya devam ederken, kabuğa doğru itilen gaz ve toz yeni yıldızların oluşumuna zemin hazırlıyor.

Bulutun içinden büyük bir delik açılmış gibi görünen görüntü, aslında beklenenden çok daha karmaşık bir süreci yakalıyor. Yaklaşık 160.000 ışık yılı uzaklıktaki LHA 120-N44 (kısa adıyla N44), Büyük Macellan Bulutu olarak bilinen ve Samanyolu’nun etrafında dönen küçük bir galakside yer alıyor. Dünya’dan gözlemlendiğinde Dorado takımyıldızında görünen bu bölge, yaklaşık 210 x 140 ışık ölçüsünde bir alanı kaplıyor. Bu ölçeği daha iyi kavramak için, sistemimize en yakın yıldız olan Alpha Centauri’nin yalnızca 4,4 ışık yılı uzaklıkta olduğunu hatırlatmak yeterli.

Bir süperbaloncuk içindeki yıkım makinesi

Bu kocaman ve içi boş görünen bölge, bir “süperbaloncuk” olarak adlandırılıyor. Merkezdeki sıcak ve kütlesi büyük yıldızlardan oluşan bir küme, çevredeki maddeyi oyarak bu boşluğu yaratmış durumda. Bu yıldızlar tam da yıkıma odaklanmış durumda; tıpkı güneşimizin güneş rüzgarının dünyada auroraları oluşturması ve güneş sistemimizin sınırlarını belirlemesi gibi, onların güçlü rüzgarları maddeleri uzaya fışkırtıyor. Bu yıldızlardan en kütlesi olanlar ise sonunda süpernova patlamalarına uğrayarak daha da fazla gazı etrafa savuruyor.

Eski ve genç tüm bu yıldızlardan gelen ışıma bir araya gelerek bulutsunun dev boşluğunu oymaya devam ediyor. Peki ya bu dışarı atılan gaz? Çoğu dışarıya doğru itilmiş ve süperbaloncuk çevresinde yoğun bir gaz ve toz kabuğu oluşturmuş durumda. Bu kabuğun içinde yeni yıldızlar oluşuyor; yani bulutsuyu yok eden o kütünlü yıldızlar, kendi yerlerini alacak olanların da oluşumuna yardımcı olabiliyor.

“Yıldız geri bildirimi” olarak bilinen süreç

Bu olay astronomide “yıldız geri bildirimi” (stellar feedback) olarak biliniyor. Kütünlü yıldızlar etraflarındaki gaz ve tozu ısıtarak iyonlaştırır ve dağıtır, böylece yakınlarında yıldız oluşumunu imkansız kılar. Öte yandan bu yıldızların rüzgarları komşu gaz bulutlarını öyle sıkıştırarak kendi kütleçekimleri altında çöküp yeni yıldızlar oluşturabilecekleri yoğunluğa ulaştırlar.

Hubble’ın N44’e ait bu görüntüsü, hem bulutsunun içindeki hem de aynı görüş çizgisi üzerinde yer alan yaklaşık yarım milyondan fazla yıldızı içeriyor. Bunların yaklaşık 30.000’i hençekirdeklerinde hidrojen birleştirmemiş genç yıldızlar. Bu kadar çok sayıda ve henüz tam gelişmiş ana kol yıldızlarına dönüşecek kadar sıcak yo yoğun olmayan protoyıldız bulunması, astronomlara N44’e ait nadir bir fırsat sunuyor: Yıldız yapmanın ne kadar sürdüğüne dair, oldukça basit görünebilecek soruya bir cevap bulma imkanı.