Glasgow’daki Govan Old mezarlığında kazı yapan arkeologlar ve gönüllüler, erken orta çağda bölgede kuyumculuğun yapıldığını gösteren kanıtlara ulaştı. Kazılar sırasında ortaya çıkarılan tamamlanamamış bir şist (kayalık taş) yüzük, atölye faaliyetinin somut kanıtı olarak değerlendirildi. Buluntular, Orta Çağ‘da Strathclyde Krallığı’nın en önemli merkezlerinden biri olan Govan’daki zanaat üretimi ve elit modası hakkında yeni bilgiler sunuyor.
Kazı sırasında ele geçen tamamlanamamış şist yüzük, “roughout” olarak adlandırılan ve üretim süreci bitmeden terk edilen bir parçadır. Arkeologlar, bu nesnenin halkların Shistan’da yüzük üretimi yaptığının kanıtı olduğunu; yüzüklerin hazır parçalar olarak değil, aynı anda işlendiğini belirtiyor. Benzer kuyumcu buluntuları 1990’larda yapılan kazılarda da ele geçmişti.
Zanaat ve Sanayi Faaliyetine Dair Kanıtlar
Kuyumculuk faaliyetine dair kanıtlar, Govan’ın erken orta çağ kilise kompleksinde yürütülen zanaat ve sanayi faaliyeti hakkındaki arkeologların anlayışını derinleştiriyor. Site, yaklaşık M.S. 500 yılında bir Hristiyan merkezine dönüşmüş; bu da kökenlerini İtonya’da kurulan manastırdan daha eski kılıyor.
Kırmızı şist, nadir ve pahalı bir malzeme olan jet (yakut taşı) taklit etmek için kullanılmış olabilir. Bu durum, yüksek statülü halkın bu tür yüzükleri tercih ettiğini gösteriyor. Buluntular, Govan’ın zengin, kraliyet himayesindeki bir kilise merkezi olduğu yorumunu güçlendiriyor.
Govan’ın olağanüstü arkeolojisini geçen 30 yılda keşfetmek büyük bir ayrıcalıktı, ancak en ödüllendirici kısım, projeyi yönlendiren çok sayıda gönüllü, öğrenci ve meslektaşlarıyla çalışmaktı. Enerjileri, hevesleri ve dostlukları bu projeyi ilerletiyor.
Govan Heritage Trust’tan Profesör Stephen Driscoll
Kraliyet ve Dini Merkez: Strathclyde Krallığı’nın Kalbi
Govan, orijenal olarak Alt Clut olarak bilinen ve ileride Strathclyde Krallığına dönüşen Clyde Britonları’nın önemli bir merkezidi. Arkeolojik kanıtlar, Govan Old’ın erken altıncı yüzyıldan itibaren onların başlıca kilise merkezi olduğunu gösteriyor. 1990’lada mevcut kilisenin yanında yapılan kazılarda bulunan mezarlar, bu döneme tarihlenmiştir.
Kırmızı Britonların siyasi merkezinde ilk başta Dumbarton Rock bulunuyordu; Northern Brittonic dilinde Alt Clut, yani “Clyde’nin Kayası” anlamına geliyordu. Viking kuvvetleri, dört aylık kuşatmanın ardından M.S. 870 yılında bu kaleyi ele geçirdi. Ardından kraliyet ailesinin, zaten yerleşik dini merkez olan Govan’ın tam karşı tarafındaki Partick’e taşındığı görülüyor.
Yüksek statülü kuyumcu faaliyetine dair kanıtlar, Govan’ın geniş arkeolojik kaydıyla uyumlu. Site özellikle Govan Taşları ile ünlü; bunlar Büyük Britanya’daki en büyük erken orta çağ oymalı taş heykellerinden birini oluşturuyor. Artan zanaat üretimine dair buluntular, Govan’ın zengin ve kraliyet himayesindeki bir kilise merkezi olduğu yorumunu peştiliyor.
Kazı Çalışmaları ve Gelecek Planlar
Mevcut kazılar, 2023 yılında başlatılan “Dig Where You Stand” adlı topluluk arkeolojisi projesinin bir parçasını oluşturuyor. Proje, Govan Taşları ile ilişkili arkeolojik kalıntıları araştırmayı amaçlıyor. Projeyi Govan Heritage Trust yönetiyor; güncel kazıları ise gönüllüler ve Clyde Archaeology yürütüyor.
İşler 2023 yılında başladı; bu yıl, “Govan Warrior” olarak bilinen önemli başka bir erken orta çağ oyması da ortaya çıkarıldı. Arkeologlar, kilise mezarlığının güneydoğu kısmına odaklandı ve 1996 yılında Time Team televizyon programı için ilk kez incelenen test çukurlarını yeniden açtı.
Bu önceki kazılar, yaklaşık 1.300 yıllık bir yolun parçalarını ortaya çıkardı; bu yolun kilise mezarlığını Govan Cross yakınlarında yer alan önemli bir toplantı ve tören yeri olan Doomster Hill ile bağladığı düşünülüyor.
Kazılar ayrıca, 1855 yılında keşfedilen Govan Sarcophagus’un bulunduğu bölgeye de yakın. Özenle oyulmuş taş tabut günümüze ulaşmış ve Govan Old içinde sergileniyor; ancak kapağı hiç bulunamadı ve hala mezarlığın bir yerinde gömülü olabilir.
2026 yılı kazıları 19 Eylül’e kadar sürecek. Bu yılın çalışmalarının sonunu işaret etmek için, Govan Stones Museum 19-20 Eylül tarihlerinde Viking Çağı Festivali düzenleyecek. Etkinlikte geleneksel zanaatkarlar, silah uzmanları ve onuncu yüzyıl Strathclyde Krallığındaki hayatı canlandıran sanatçılar yer alacak.
1 yorum