Göbeklitepe yerleşik hayattan önce mi yapıldı din mi tarım mı önce geldi: Maliyet, süre ve yasal yaptırım sınırları.

Arkadaşlar, yıllardır aklımdan geçen soruyu net sormak istiyorum: Göbeklitepedeki T şekilli dikilitaşların taşınması, dikilmesi ve işlenmesi gerçekten hesaplanabilir mi, yoksa bu rakamlar spekülasyon mu? Yıkık bir dikilitaş 15-20 ton civarında, Karacadağdan yaklaşık 15 km uzaklıkta. Bu ağırlığı o dönemdeki tekniklerle (ip, kerpiç/taş yuvarlaklar, vinç gibi basit kaldıraçlar) hareket ettirmek için tahmini insan-gücü ve süre nedir? Yani “bin kişi, üç ay” gibi bir kılavuz çıkarabilir miyiz, yoksa bu alan için makul maliyet/süre aralığı hesaplamak gerçekten imkânsız mı?

İkinci konu, “din önce mi tarım önce mi” ikileminin somut kanıt zinciri. Könekoy ve Nevalı Çori verileriyle karşılaştırdığında, organik kalıntı (amilon, polen analizi) ve C14 tarihlemesi arasında hangi parametreler çelişiyor? Ayrıca bu tür kazı/bilgi paylaşımında 5.25 sayılı Tarih ve Tabiat Varlıkları Kanunu’nu ihlal etmeden, akademik yayında hangi teknik verileri (ölçü, ağırlık, kaynak koordinatı) paylaşmak yasal sınırda kalıyor? Mühendislik ve hukuk açılarından net sınır çizmek isteyen bir araştırmacı olarak, hangi kaynağa bakmam gerektiğini soruyorum.