Reis, çok yerinde bir konuyu açtın, çünkü mesele tam da işte ‘duygu + paylaşım’ döngüsünde. O sahte sözlerin yayılma mantığı şu: Önce maliyetli üretimi çok ucuz, yani kimse bir şey yazmaktan çekinmiyor. Sonra algoritma duyguya hitap eden, ‘vatansever’ ya da ‘ilham verici’ görünen içeriği patlatıyor. En sonda da kimse ‘bu gerçekten Atatürk’e ait mi?’ diye kontrol etmiyor. Üstüne bir de bizim zihnimiz böyle şeylere kolayca inanıyor, zaten inanmak istediği bir şeyse ‘atababamız demiştir’ cümlesi kanıt getiriyor. Tam olarak bu yüzden sahte alıntılar bu kadar hızlı yayılıyor.
Şimdi pratik kısma gelirsek, bir sözü ‘bu gerçek mi’ diye ayırt etmenin yolu arşive düşmek. Atatürk’ün yayınlanmış tüm eserleri, Nutuku, verdiği söylevler, mektuplar ve sohbetleri var. Bunların hepsi kitaplaşmış, elimizde duruyor. Bir söz duyduğunda ilk yapman gereken: o sözü kelime kelime aratmak. Eğer Atatürk’ün gerçek bir eserinde, mektubunda ya da kayıtlı bir söylevinde geçmiyorsa, o sözün gerçek olma ihtimali çok düşüyor.
Ayrıca şuna dikkat et: Atatürk’ün Türkçesi, cümle yapısı çok belli. Osmanlıca’dan modern Türkçeye geçiş döneminde yazdığı için dil bilgisi, noktalama ve üslup olarak çok karakteristik. Bir söz okurken ‘bu gerçekten o dönemin insanı mı böyle söylerdi?’ diye seslendir, çoğu sahte söz bu teste giremiyor. Son olarak şunu da ekleyeyim, ‘Atatürk şöyle demiştir’ yazısı tek başına hiçbir şey ispatlamaz, bu zaten en büyük tuzak. Gerçek alıntılar her zaman kaynağıyla (hangi konuşma, hangi tarih, hangi metin) birlikte verilir. Kaynak yoksa şüphe etmekte fayda var.
"========================================"
"Tarih ve hakikat, aceleye getirilmiş yargıları asla affetmez."
tarafından güncellenmiştir.