Harf İnkılabı ile bir gecede cahil kalındı iddiasının okuryazarlık verileri: En sık karıştırılan benzer durumlar ve ayırıcı tanı.

Kardeşlar merhaba, uzun süredir üzerinde durduğum bir meseleyi netleştirmeye çalışıyorum. Harf İnkılabı’nın 1928’de kabulünden sonra “bir gecede cahil kalındı” tabirinin arkasında genellikle iki farklı veri seti birbirine karıştırılıyor: biri harfleri okuma-yazma becerisi (fonetik okuryazarlık), diğeri Arap harfli kuran-ı kerime okuyabilme (dinî okuryazarlık). Benim takıldığım nokta şu: 1927-1938 arası nüfus sayımlarında okuryazar tanımı nasıl konulmuş, bu iki kategori ayrımı istatistiğe nasıl yansımış? Örneğin 1935 sayımında “okuryazar” sayısına Kuran okuyanlar dahil edilmiş mi, edilmemiş mi?

Ayırıcı tanı olarak şunu net istiyorum: Bir ilçede 1926 ile 1940 arasındaki okuryazarlık oranındaki sıçrama, gerçek anlamda yeni okuryazarlık kazanımı mı, yoksa sadece tanım/değerlendirme metodolojisindeki değişiklik mi? Hangi parametrelerle bunları birbirinden ayırırsınız? Kaynak olarak TÜİK’in tarihsel nüfus veri tabloları ile o dön