Heyelan, kütle taşınımı (mass wasting) olarak adlandırılan jeolojik süreçlerin genel bir terimidir ve geniş bir yer hareketi yelpazesini kapsar: kaya düşmesi, çamur akışı, sığ veya derin yamacı çökmesi ile birikINTı akışları buna örnek verilebilir.
Tanım ve Kapsam
Heyelan (toprak kayması, kaya kayması veya çamur kayması olarak da bilinir), kütle taşınımı olarak adlandırılan jeolojik süreçlerin genel bir terimidir. Geniş bir yer hareketi yelpazesini içerir: kaya düşmesi, çamur akışı, sığ veya derin yamacı çökmesi ve birikINTı akışları buna örnek verilebilir. Bu nedenle helan tek bir olaydan çok, benzer kökenli çeşitli hareket biçimlerini bir araya getiren kapsayıcı bir kavramdır.
Oluştuğu Ortamlar
Heyelanlar, sarp veya yumuşak yamaç eğimleriyle karakterize edilen çeşitli ortamlarda meydana gelir. Dağ sıralarından kıyı kayalıklarına, oradan da deniz altına kadar uzanır. Deniz altında oluşan helalara submarine (deniz altı) helı adı verilir.
Örnek ve Sınırlar
Kaynak, helı tanımlarken onu belirli hareket biçimleri (kaya düşmesi, çamur akışı vb.) ve belirli ortamlar (dağ, kıyı, deniz altı) üzerinden tanıtır. Bu tanımlama, helı jeolojik bir kütle taşınımı olayı olarak konumlandırır; ancak kaynak, helın oluşum nedenleri, sıklığı veya yarattığı zararlar gibi konularda ek veri sunmaz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Heyelan hangi ortamlarda görülür?
Sarp veya yumuşak yamaç eğimlerinden dağ sıralarına, kıyı kayalıklarına hatta deniz altına kadar çeşitli ortamlarda ortaya çıkar. Deniz altında oluşanlara submarine (deniz altı) heyelanı denir.
Heyelan ile kaya düşmesi arasındaki ilişki nedir?
Kaya düşmesi, heyelanın kapsadığı geniş yer hareketi türlerinden biridir. Heyelan ise birden fazla hareket biçimini bir araya getiren kapsayıcı bir terimdir.