Binlerce yıl önce Kolombiya’nın Karayip ovalarındaki topluluklar, Güney Amerika’nın en büyük su sistemlerinden birini inşa etti. Yeni araştırmalar, yerel grupların muhtemelen işi yönlendiren güçlü bir yönetici olmadan birlikte çalıştığını gösteriyor.
La Mojana’nın İspanyol öncesi tarla sistemleri 500.000 hektardan fazla alanı kapsıyordu. Ağ, M.Ö. ilk yüzyıllardan MS 11. yüzyıla kadar kullanılan yükseltilmiş tarlaları ve kanalları içeriyordu.
Arkeologlar yıllarca bu kadar büyük eserleri güçlü liderler ve merkezi kontrolle ilişkilendirdiler. Communications Sustainability dergisinde yayınlanan yeni çalışma, farklı bir sosyal organizasyon biçimine işaret ediyor. Yerel gruplar kısa sürede güçlerini birleştirebilir, iş paylaşabilir ve büyük su şebekeleri inşa edebilirdi.
Araştırmacılar, Sucre’deki San Marcos yakınlarında 500 hektarlık bir alana odaklandılar. Uydu görüntüleri, 1.600 yükseltilmiş sırtın ve 63 konut platformunun haritalandırılmasına yardımcı oldu.
İlk inşa edildiğinde sırtlar yakındaki kanalların en alçak kısımlarından yaklaşık 1,4 metre yüksekte bulunuyordu. Kanallar suyu yükseltilmiş tarlaların ve evlerin etrafına taşıyordu. Şiddetli yağmur sırasında ağ, fazla suyun yönetilmesine yardımcı oldu. Kurak aylarda su araziden geriye doğru hareket edebilir.
Sistem aynı zamanda tarım için kullanılan toprağı da değiştirdi. Tarlaların yükseltilmesi, mahsulleri ıslak zeminin üzerine çıkardı ve ekim alanlarına daha zengin toprak getirdi.
Araştırma ekibi, alanları inşa etmek ve onarmak için gereken işi tahmin etmenin yeni bir yolunu geliştirdi. Modelleri, taşınan toprağı, yerel toprağı, nüfus büyüklüğünü, araçları ve bilinen tarım uygulamalarını içeriyordu.
Sonuçlar, daha önceki görüşlere göre çok daha düşük bir işgücü talebine işaret ediyor. Yaklaşık 1.600 kişilik yerel nüfusla araştırmacılar ihtiyatlı bir tahmin olarak 800 işçiyi kullandı. Tek bir kanal ve sırt sistemi, iki aydan daha kısa bir sürede, yani bir kurak mevsimin yaklaşık yarısı kadar bir sürede inşa edilebilirdi.
Ağır killi topraklar kazmayı zorlaştırıyordu ve işçilerin metal kürekleri yoktu.
Bulgular, bölgedeki İspanyol öncesi toplumlara ilişkin ortak görüşe meydan okuyor. Tarlaları inşa eden insanlar, Maya toplumları ve daha sonraki And eyaletleriyle aynı geniş dönemde yaşadılar. Ancak arkeologlar çalışma alanında devlet düzeyinde yönetime dair hiçbir kanıt bulamadılar.
Altın nesneler ve kaliteli çömlekler bir zamanlar güçlü yerel şefler hakkındaki fikirlerin desteklenmesine yardımcı oldu. Yeni işgücü tahminleri, bu tür nesnelerin merkezi otoriteyi kanıtlamadığını öne sürüyor. Yerel aileler ve topluluklar arasındaki işbirliği sayesinde büyük bayındırlık işleri büyüyebilir.
Bakımın da çok az emek gerektirdiği görülüyor. Araştırmaya göre, nesilde bir kez yapılan tam restorasyon, her yıl yalnızca birkaç günlük çalışmayı gerektirecektir. Dolayısıyla sistemin ölçeği tek başına yukarıdan aşağıya kuralın açık bir kanıtını sunmaz.
La Mojana hâlâ sel ve kuraklık gibi ciddi sorunlarla karşı karşıya. Modern taşkın çalışmaları genellikle bölgenin doğal akışıyla çalışmak yerine suyu engellemeyi hedefliyor. Caregato setinde 2021’den bu yana defalarca ihlaller yaşandı ve bu durum yerel toplulukların kaybına ve sulak alan ekosistemlerinin zarar görmesine neden oldu.
Antik sistem başka bir yaklaşım sunuyor. Yükseltilmiş tarlalar ve kanallar suyun hareketini engellemeye çalışmak yerine arazi boyunca yayıp depoladı. Yerel topluluklar bu tür çalışmaları devletin finansmanı ve desteğiyle düzenleyebilir ve sistemin kontrolünü elinde tutabilir.
Yükseltilmiş tarlaların kullanımı 16. yüzyılda İspanyolların gelişinden önce durduruldu, ancak nedeni belirsizliğini koruyor.
Kaynak: Archaeology News Online
