•Ukrayna’nın kuzeyindeki Mizin yerleşiminde bir yüzyıldan fazla önce kazılan, mamut fil dişinden oyulmuş 18.000 yıllık kadın figürinlerinin süslemelerinin kaynağının belirlendiğini uluslararası bir araştırma ekibi açıkladı. İsviçre’de yayımlanan Heritage Science dergisinde yayınlanan çalışma, bu figürinlerin nasıl üretildiğine dair ipuçları verdi ve Buz Çağı sanatıcılarının fil dişi büyüme kalıplarını nasıl kullandığını gösterdi.
npj Heritage Science dergisinde yayımlanan habere göre, araştırmacılar figürinleri mikroskobik olarak inceledi ve altısı Ukrayna Mirası Dijitalleştirme ve Yaygınlaştırma Girişimi kapsamında 3 boyutlu olarak dijitalleştirildi. “Archaos” Ukrayna sivil toplum kuruluşu önderliğinde, CyArk ile iş birliğiyle yürütülen girişim, ABD Büyükelçiliği Kültürel Koruma Fonu’nun desteğini aldı.
Rusya askeri faaliyetleri nedeniyle Ukrayna’daki tarihi eserlerin hedef gösterilmesi, bu nesnelere erişimi kısıtladı ve kapsamlı dijital belgelenme için ilk fırsatın doğmasını sağladı. Araştırmacılar, savaşın Ukrayna kültürel mirasına tehdidi sürdüğü bir dönemde yüksek kaliteli dijital kayıtlar oluşturmanın eserleri korumada ve gelecekteki araştırmaları desteklemede kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.
“Bu tür projeler geçmişimize dair anlayışımızı derinleştirmenin yanı sıra, gelişmiş belgelenme ve dijitalleştirme yöntemleriyle yeni araştırma olanakları da yaratır. Savaş Ukrayna kültürel mirasına tehdit saverken bu çalışma eskisinden daha önemlidir,” diyen Oleksandr Naumenko, Ukrayna Tarihi Ulusal Müzesi’ne benzersiz Mizin eserlerini çalıştırma fırsatı ve araştırma girişimlerine verdiği destek için teşekkür etti.
Simon Radchenko önderliğindeki ekip; Ukrayna (Ukrayna Tarihi Ulusal Müzesi), Norveç (Stavanger Üniversitesi), İngiltere (York Üniversitesi Eserler ve Malzemeler Analiz Merkezi) ve Almanya (Leibniz Arheologie Merkezi) olmak üzere altı araştırmacıdan oluşuyordu. Marie Sklodowska-Curie Fonu tarafından finanse edilen araştırma, ekibin 18.000 yıllık figürinlerin üretim döngüsünün tamamını belgelemesini ve karmaşık süslemelerin ardındaki mantığı ve ilham kaynaklarını ortaya çıkarmasını sağladı.
Mizin’den altı Venus figürinine ek olarak ekip, Ukrayna’da devam eden bir kültürel mirası koruma çabasını başlatan yüzlerce başka nesneyi de dijitalleştirdi. Benzersiz öneme sahip bu figürinler, böylece bu tür hassas incelemenin yapıldığı ilk eserler oldu ve üretim yöntemleri hakkında değerli bilgiler sundu.
“Modern tekniklerin mikroskobik analiz ve arkeolojik bağlamla birleştirilmesi, bu figürinlerin nasıl üretildiğini anlamaya yanı sıra Geç Pleistosen dönemi insanlarının yaşamındaki rollerine dair yeni içgörüler kazandırdı. Bulgularımız, süslemelerin yalnızca dekoratif olmaktan öteye geçtiğini ve muhtemelen bu nesneleri üreten insanların sosyal hayatında önemli bir rol oynadığını gösteriyor,” diye ekledi Naumenko.
Çalışma, mamut kuyruklarının büyüme kalıpları olan Schreger ve Owen çizgilerinin Ukrayna Buz Çağı’ndaki fil dişi nesnelerde gözlemlendiğini, takdir edildiğini ve tekrarlandığını ortaya koydu. İlk kez 1960’larda öne sürülen bu görüşe dijital araçlar bugün süslemelerin yalnızca doğal çizgileri yansıttığını değil, aynı zamanda figürinlerin kompozisyonunu yönlendirdiğine dair ayrıntılı kanıt sağladı.
Bazen süsleme, fil dişinin doğal büyüme çizgilerini milimetrenin altında bir kayma ile tekrarlıyor. Araştırmacılar ayrıca antropomorfik tasarımlardaki özenli planlamanın kanıtlarını belirledi ve iki boyutlu bir imgeyle üç boyutlu biçimi birleştiren yenilikçi bir yaklaşımı onayladı. Bu da Mizin figürinlerini, bölgedeki daha önce bilinen örneklerden daha büyük bir yaratıcılık karmaşıklığına sahip eserler olarak konumlandırıyor.
Bu olguyu daha iyi anlamak için ekip, Avrupa’daki 44.000 ile 12.000 yıl arasındaki tüm kadın figürinlerin tahmini üretim sürelerini karşılaştırdı. Bu analiz, Ukrayna Venüslerinin hem zaman hem de mekân açısından eşsiz konumunu öne çıkardı. Bu figürinler, Avrupa’daki son buzul maksimumundan sonra—Avrupa’nın en soğuk dönemi—kadın figürin üretiminin yeni bir zirvesinin başlangıcını işaret ediyor. Yeni figürinler önce günümüz Ukrayna’sında ortaya çıktı ve ardından bölgede yayıldı. Kısa süre sonra Avrupa’da Magdalenian ve Gonnersdorf stilleri gibi kadın vücudunun soyut tasarımları ortaya çıktı. Ancak yalnız Mizin figürinleri süslemelerinde Schreger ve Owen çizgilerini içeriyor.
“Doğu Avrupa Paleolitik’inin radyokarbon tarihleri ile uğraşmak zordur: birçok eski tarihin büyük standart sapmaları var, diğerleri ise düzgün biçimde belirtilmiş bağlamı olmayan numuneler üzerinde yapıldı. Bu yüzden milenyum ölçeğinde çok büyük belirsizlik aralıklarından söz ediyoruz ve dolayısıyla aslında bunlar, tarih koyma doğruluğunun artmasıyla ortaya çıkacak bazı büyüleyici hikâyeleri gizleyebilir,” diyerek Kiosak görüşünü tamamladı.
Kalibre edilmiş radyokarbon kronolojisi, antropomorfik figürinlerin Üst Paleolitik kaydında önemli bir boşluğa işaret ediyor. Yaklaşık 3.000-5.000 yıllık bir duraksama, Erken ve Orta Üst Paleolitik figürinleri ile Geç Üst Paleolitik figürinlerini—yaklaşık 24.000-22.000’den 20.000-18.000 cal BP’ye kadar—birbirinden ayırıyor. Figürinler ancak bu aralığın ardından yeniden ortaya çıktı; doğu Avrupa’da Epigravettian bağlamlarında, özellikle Mizin’de ve batı Avrupa’da Magdalenian birikimlerinde, Venus Impudique ve Las Caldas Mağarası’ndaki buluntular kanıt verdiği gibi.
1 comentariu