Şili’nin kuzeyindeki Atakama Çölü’nde, yaklaşık 9 milyon yaşında suyu seven büyük bir kapybara akrabanın dişini bulan araştırmacılar, dünyanın en kurak bölgelerinden biri olan bu çölün son 40 milyon yılda sürekli olarak kuru kaldığının zor olabileceğini öne sürüyor.
Dünyanın en eski çölü olarak kabul edilen Atakama, Şili’nin kuzeydeki üçte birini kaplıyor. Batıda Okyanus’tan gelen yağmurları engelleyen Şili Kıyı Sıralarının, doğuda ise Atlantik’ten yağmur getiren dev Andlar’ın arasında yer alıyor. Çölün en kurak bölgesi olan hiperkurak bölgede ayda çok az yağış düşüyor.
Araştırmacıların tahminine göre Atakama’nın hyperarid çekirdeği, 47,8 milyon ile 33,9 milyon yıl arasında, Orta-Geç Eosen döneminde oluşmaya başladı. Bu tarih, Andlar’ın oluşumundan 20 milyon yıl önceye denk geliyor ve dağ sıralarının çölün kuraklaşmasının nedeni olmadığına işaret ediyor; muhtemelen sadece bu süreci yoğunlaştırdılar.
Kapybaralar (Hydrochoerus hydrochaeris) dünyanın en büyük kemiricisi olup yalnızca sabit tatlı su kaynaklarının yakınında yaşar ve su gerektiren bitkilerle beslenir. Bu nedenle Atakama Çölü’nde, soyu tükenmiş bir kapybara akrabanın (Hydrochoerus Cardiatherium) dişinin bulunması oldukça şaşırtıcı.
“Bugün dünyanın en kurak bölgelerinden biri olan denizel tortul katmanda bir kapybara dişi bulmak gerçekten inanılmaz,” dedi. University of Arizona’dan jeobilimci ve keşfi anlatan yeni makalenin ortak yazarlarından biri olan bu isim, konuyla ilgili açıklamalarında bu ifadeyi kullandı.
Kapybaralar Güney Amerika’ya özgü olup bugün Şili’de bulunmuyor; diş burada bulundu. IUCN’a göre bölgede günümüzde kapybara yaşamıyor.
Diş, Atakama’nın Miosen’in sonlarında daha ıslak bir yer olduğuna dair tek kanıt değil. Araştırmacılar dişi, 7 milyon ile 10 milyon yıl arasında varlığını sürdüren sığ bir deniz ortamının kalıntılarını barındıran katmanda buldu. Ayrıca palmiye, otlar, zencegil ve diğer çiçekli bitkilerin büyüdüğü, muhtemelen subtropikal bir orman olduğu düşünülen yerde fitolit adı verilen mikroskobik bitki parçaları da tespit etti.
Bu bulgular ve başka kanıtlar, krokodillerin ve tatlı su balıklarının, palmiyelerin geliştiği nemli bir ortama dair artan delil yığınının parçası. 5 Eylül’de Scientific Reports dergisinde yayımlanan yeni çalışma, kapybara akrabalarının Miosen’in sonlarında burada yaşadığını gösteriyor; sulara bağımlı bu hayvanların varlığı, Atakama’nın ara sıra nemli olduğu hipotezini destekliyor.
Araştırmacılar kapybaraların Atakama’ya tam olarak nasıl geldiğinden emin değil. O dönemde Güney Amerika’da kapybara olsa da, Andlar bugünkü yaşam alanları ile dişin bulunduğu site arasında 18.000 feet (5.500 metre) yüksekliğinde bir engel oluşturdu. Araştırmacılar, antik kapybaraların dağların üzerinden geçmek yerine Güney Amerika’nın batı kıyısı boyunca sulak alanları, nehirleri ve diğer su kaynaklarını izleyerek göç ettiğini öne sürdü.
Çalışmaya katılmayan University of Oregon’dan yer bilimleri profesörünün Live Science’a e-posta ile belirttiğine göre, dişin bu bölgeye kapybaralar orada yaşamadan ulaşması olası değil. “Kapybaranın Atakama bugün olduğu kadar kuruyken burada nasıl olabilir diye bir yol bulmaya çalışırsanız zor durumda kalırsınız,” dedi; dişin boyutu onu uzun mesafeler taşımayı zorlaştırıyor ve çöl rüzgarını böyle uzağa savuramazdı. Büyük hayvan cesetleri nehirlerde milelerce süzülse de, “böyle bir iş için yeterli büyüklükte bir nehire başvuruyorsanız, Atakama’nın bugün olduğu kadar kurak olmadığı kanıtlanmış oluyor.”
1 yorum