8 Mart 1965’te ABD’nin ilk resmi kara birlikleri Da Nang’a çıktı. Ateş altında değil, çiçek gülleri yağdıran genç Vietnamese kadınların karşısında… Çoğu gözlemci için bu, ABD’nin büyük bir güç gösterisiydi. Ancak stratejinin ardında, ülkeyi kendi mantığının içine hapseden ölümcül tuzaklar, tarihsel kör noktar ve siyasi paranoya yatıyordu.
TheCollector sitesinde Mike Cohen imzasıyla yayımlanan habere göre, II. Dünya Savaşı‘ndan sonra Soğuk Savaş‘ın satranç tahtasında şekillenen bu çatışma, aslında çok daha eski bir politikanın ürünüydü.
Soğuk Savaş Satrançı: Ölümcül Çevreleme Tuzağı
1947’de Truman Doktrini, ABD’nin dış veya iç komünist baskıyla tehdit edilen tüm demokratik ülkelere siyasi, askeri ve ekonomik yardım sağlaması gerektiğini öngören çevreleme politikasına yön verdi. Ancak Washington’daki politika yapıcılar 1949’da ciddi bir siyasi krisle karşılaştı: Çin, Mao Zedong’un komünist güçlerinin Çin İç Savaşı‘nda zaferiyle komünistleşti.
ABD liderleri, Asya’daki herhangi bir komünist yayılmanın kabul edilemez olacağını ve ABD’nin prestijini ve güvenliğini zedeleyeceğini düşünüyordu. Bu nedenle Vietnam artık sömürgeciligin yükünden kurtulmaya çalışan bir ulus olarak değil, küresel satranç oyununda bir taş olarak görülüyordu.
Vietnam’ın Kaderini Belirleyen İptal Edilen Seçimler
1954’te ABD Başkanı Dwight D. Eisenhower, “Tetiği Teorisi” olarak bilinen kavramı yaygınlaştırdı. Eisenhower’a göre Indochina’nın komünistleşmesi, Güney Asya’daki diğer ülkelerin de bir domino dizisi gibi düşmesine yol açacak ve hatta Avustralya ile Yeni Zelanda’nın bile tehlikede olabileceğinden korkuyordu.
Bu riski doğrayan olay, 1954’te General Vo Nguyen Giap önderliğindeki Viet Minh güçlerinin Fransız kuvvetlerini Dien Bien Phu’da ağır bir şekilde yenmesiydi. Bu yenilginin ardından 21 Temmuz 1954’te Cenevre Anlaşmaları imzalandı. Anlaşma, Vietnam’ı geçici olarak 17. paralelden kuzey ve güney olmak üzere ikiye böldü ve ülkenin birleşmesi için iki yıl sonra, Temmuz 1956’da genel seçimlerin yapılması kararlaştırıldı.
ABD’nin baskısıyla, güçlü komünist karşıtı bir rejim olarak Başkan Ngo Dinh Diem önderliğinde 1955’te Güney Vietnam’da bir hükümet kuruldu. Ancak Haziran 1956’da planlanan seçimlerde komünist milliyetçi lider Ho Chi Minh’in kazanacağı açık hale geldiğinde, ABD’nin Diem’in oyunu iptal etme kararını desteklediği ortaya çıktı. Sonuç olarak, 1960’a gelindiğinde Güney Vietnam’a bir milyar dolardan fazla yardım ve yaklaşık 700 askeri danışman bağlanmıştı.
Kuşatmalar, Suikastlar ve Savaşa Boş Çek
John F. Kennedy 1961’de göreve geldiğinde, ABD’nin Vietnam’daki askeri danışman sayısını yaklaşık 900’den 1963’ün sonuna doğru 16.000’in üzerine çıkardı. Diem’in rejiminin yolsuz ve Budist çoğunluğa baskıcı olması, ABD’yi Kasım 1963’te askeri darbe yapmayı örtük biçimde desteklemeye sevk etti; bu darbe Başkan Dinh Diem’in suikaste uğramasıyla sonuçlandı.
Saigon’daki siyasi istikrarsızlık artarken, Kennedy birkaç hafta sonra kendisi suikaste uğradı ve halef Başkanı Lyndon B. Johnson, geri çekilemeyecek derin bir taahhütle karşılaştı.
Mantıksal Rubicon, 7 Ağustos 1964’te aşıldı: ABD muharebe gemileri ile kuzey Vietnam torpido botları arasındaki çatışmaların ardından Kongre, Tonkin Körfezi Kararnamesini kabul etti. Resmi bir savaş ilanı olmasa da, bu karar temelde Johnson’a Amerikan kuvvetlerine yönelik daha silahlı saldırıları önlemek için gerekli her yolu kullanma konusunda boş bir çek verdi.
Kongre’den bu yetkiyi alan Johnson, 2 Mart 1965’te Rolling Thunder Hareketini emretti. Bu eylem, kuzey Vietnam’a yönelik sürdürülebilir hava bombalama kampanyasının başlangıcıydı. Yılın sonuna kadar yaklaşık 180.000 ABD askeri güney Vietnam’a sevk edildi.
Merkezi Televizyonun Halk Görüşünü Anında Dönüştürmesi
1967’ye gelindiğinde savaş, yıpratma savaşı haline geldi. 30 Ocak 1968’in erken saatlerinde, Ay Yeni Yılı kutlaması olarak bilinen Tet sırasında kuzey Vietnam ve Viet Cong, Sovyet Birliği tarafından sağlanan silah ve malzemelerle güney Vietnam’daki yüzü aşkın şehre ve üsse saldırdı.
ABD ve Güney Vietnamese kuvvetleri sonunda kontrolyi geri kazanabils de, Tet Taarruzu kuzey Vietnam için stratejik bir zaferdi. Taarruzdan önce Amerikalılar yıllardır tünellerin ucunda bir ışık göründüğünü duyuyordu. Saigon’daki ABD Büyükelçiliğinin televizyonlardan ihlal edilmesi, çoğu insanın savaşa karşı çıkması için yeterliydi.
Tet Taarruzu’nun ardından, yeni seçilen Başkan Richard Nixon 1969’da Vietnamlaşma politikasını başlattı: ABD birliklerinin kademeli olarak çekilmesi ve savaş sorumluluklarının Vietnamese Cumhuriyet Ordusuna devredilmesiydi. Yine de çatışmalar ve kayıplar yaklaşık beş yıl devam etti.
Yaklaşık 58.000 ABD askeri Vietnam’da hayatını kaybetti ve savaşı yürütmek için bir milyar dolardan fazla harcandı. ABD, son muharebe birliklerini 29 Mart 1973’te Vietnam’dan çekti.
Henüz yorum yok