•Antik dünyanın must-see mimari harikaları listelerinde her zaman yer alan Artemis Tapınağı, bugün Türkiye’deki Selçuk’ta bulunan beyaz mermer anıt, Atinalı Parthenon‘dan çok daha eski ve büyüktü. Efes manzarasını neredeyse iki katı boyutta aşan tapınak, antik Yunan tapinaklarının modeli kabul edildi.
Mediterran bölgesinden gelen antik yolcuların bir araya getirdikleri bu mimari harika listesi, Antik Dünyanın Yedi Harikaları içinde Artemis Tapınağı’nın her zaman listede yer almasıyla dikkat çekti.
MÖ ikinci yüzyılda yaşayan Sidonlu şair Antipater, tapınak hakkında şunları söyledi: “Babil’in yüksek duvarlarını, Alpheus yakınındaki Zeus heykelini, Asma Çiçek Bahçelerini, güneşin colossus’unu ve büyük piramitlerin muazzam emeğini gördüm; ancak bulutlara kadar yükselen Artemis’in evini görünce diğer harikalar parıltılarını kaybetti ve ‘Olympus dışında güneş böyle bir şeyi daha önce hiç görmedi’ dedim.”
Nabız ölçer tapınak, bugün Selçuk’ta bulunan Ephesus’un manzarasını neredeyle iki katı boyutta aşıyordu. Dört tarafını saran iki sırada 127 sütun yer alıyordu; bunların çoğu Yunan mitolojisinden sahneleri betimleyen sanat eserleriyle süslenmişti ve merkezdeki iç mekanda tanrıça Artemis’in heykeli bulunuyordu.
Artemis Artemis, avcılık ve vahşi hayvanların, ahlaksızlık ve doğumun Yunan tanrıçasıydı. Apollo’nun ikiz kardeşiydi ve genellikle ormanlardaki avlanmaları sırasında koşabilmesi için kısa bir cüppe giyen, yay ve ok taşıyan genç bir kız olarak tasvir ediliyordu.
Efes’te ise Artemis daha çok doğumdaki rolünden dolayı tapınak edildi ve tipik Yunan görüntüsünden farklı bir şekilde betimlendi; başka kültürlerden öğeler içeriyordu. Daha çok anne figürü olan heykelinin gövdesi boyunca oval nesneler vardı, bunların süt veya yumurta temsil ettiği ve bereket sembolü olduğu düşünülüyor.
Nice tapınak kaç tane vardı?
Sidonlu Antipater, MÖ ikinci yüzyılda Artemis Tapınağı’nın muazzam yapısını görmeden önce, site zaten iki önceki tapınak girişimi görmüştü. İlk olan MÖ sekizinci yüzyıla dayanıyordu ve efsaneye göre Amazonlar tarafından kurulmuştu; ardından bir sel sonucu hasar gördü.
MÖ 550’de Lidya Kralı ve Ephesus’un fethedicisi Croesus, Artemis’i onurlandırmak için mermerden büyük bir tapınak yapılmasını emretti. Mimar Chersiphron ve oğlu Metagenes tarafından tasarlanan ve inşa edilen bu tapınak, Hellenistik dünyadaki İyonik tapinakların modeli oldu.
Bu ikinci tapınak, Herostratus adında bir adam olmasaydı, muhtemelen Yedi Harika listesine dahil olan versiyon olabilirdi. MÖ 356’da o, sadece meşhur olma arzusundan dolayı onu ateşe verdi. Arzusu yerine geldi, ancak canıyla.
Geleneksel olarak Herostratus’nun tapınak yıkımı, Büyük İskender‘in doğduğu aynı güne rastladı. Hatta Artemis’in bu tarihi olaydan dolayı dikkati dağıldığı ve ateşi çok geç olmadan görmediği söylendi. Bir adam olarak İskender Ephesus’u ziyaret etti ve tapınanın yeniden inşasını ödemeyi teklif etti, ancak reddedildi. Ephesians bir tanrının başka bir tanrıya böyle bir hediye vermesinin doğru olmayacağını savundu.
Son yıkım ne zaman gerçekleşti?
Bunun yerine, kendileri üçüncü ve en etkileyici versiyonu yaptırdılar. Son yıkım üçüncü yüzyılda doğu AlmanGoths’un elinde gelene kadar 600 yıl boyunca ayakta kaldı. Tapınak, pagan inançlarının Hristiyan takibiyle resmi kapatılışa kadar kullanımdan kalktı.
Sayıca kaybolan tapınak yıkıntıları, 1869’da İngiliz arkeolog John Turtle Wood tarafından keşfedildi. Kazılar 1904’te David George Hogarth önderliğinde başladı. Dziś tapınaktaki ayakta kalan tek parça yeniden inşa edilmiş bir sütundur.
Brak komentarzy