Azerbaycan’ın batısında bulunan Tava Tepe kazı alanında, arkeologlar Geç Bronz Çağı’na ait, yüzyıllar boyunca yeniden inşa edilmiş bir ritüel mutfağın izlerini buldu. Bu keşif, bölgedeki daha önceki anlayışları değiştirmekte ve 3000 yılı aşkın süredir Kafkasya’da ortak yemeklerin toplumsal yaşamı nasıl şekillendirdiğine dair önemli ipuçları sunmaktadır.
Catania Üniversitesi ve Azerbaycan Ulusal Bilimler Akademisi’nin ortaklaşa yürüttüğü çalışmalar, mutfağın izlerini ilk olarak 2024 yılında gün yüzüne çıkardı. Başlangıçta araştırmacılar, yapının yaklaşık MÖ 1300-1000 yılları arasında inşa edildiğini ve tek başına durduğunu düşünmüştü. Ancak daha sonraki kazılarda, çok daha uzun bir hikayenin ortaya çıktığı anlaşıldı. 2024 yılında bulunan mutfak, aynı yerde tekrar tekrar inşa edilen bir yapının en son aşamasını temsil ediyordu. Her yeni aşamada, daha önceki fırınlar, seramikler ve yemek kalıntıları yapının içinde gömülü olarak korunmuştu.
Bu tekrarlanan yapılaşma, ortak yemek etrafında toplanan uzun bir geleneğin işaretidir. Bu alan, sadece günlük yemek pişirme işlevinin ötesinde çok daha önemli bir amaca hizmet ediyordu. İnsanlar, yüzyıllar boyunca aynı yere geri dönerek, önceki kalıntıları her yeni yapının bir parçası olarak koruyorlardı.
Bu sezon bulunan en eski katmanda, merkeze yerleştirilmiş büyük bir dairesel ocaklı yükseltilmiş toprak bir teras bulundu. Ocağın etrafında çeşitli pişirme alanları bulunuyordu. Yemek pişirmek için kullanılan kaplar, ocağa yakın konumlandırılmıştı. Arkeologlar, külle dolu bir fırının içinde birçok kase buldular. Bu kaselerin yerleştirilişi, insanların her toplantıdan sonra bu eşyaları temizlemek yerine olduğu gibi bıraktıklarını gösteriyor.
Mutfak, bölgedeki diğer yerleşimlerden farklı bir yapıya sahiptir. Yapı, sıkıştırılmış toprak üzerine inşa edilmiş bir platform üzerinde yükseltilmiştir. Ahşap ve çalılardan yapılmış bir çatı, alanı örtüyordu. Yükseltilmiş tasarım, yapının uzaktan kolayca fark edilmesini sağlıyordu. Kafkasya bölgesinde benzer bir ritüel mutfağın başka hiçbir yerde bulunmamıştır.
Mutfak etrafında, alçak tavanlı, sıkıştırılmış kiremit zeminli, ahşap detaylara sahip ve yemek hazırlama alanlarına bağlı küçük kulübeler ortaya çıkarıldı. Arkeologlar ayrıca, geometrik desenleri ekmeklere basmak veya fırınlanmadan önce hamurları işaretlemek için kullanılan süslü kil damgalar (pintaderas) da buldular.
Bilim insanları, seramiklerin içindeki yemek kalıntılarını incelemektedir. İlk sonuçlar, bal ile karıştırılmış darıdan yapılan bir tür yulaf lapası ve bunun yanında dana eti servis edildiğini göstermektedir. Hayvan kemikleri, bitki kalıntıları ve yemek artıklarının incelenmesi, bu alanda gerçekleştirilen yemeklerin daha kapsamlı bir resmini oluşturmayı amaçlamaktadır.
Bu bulgular, Tava Tepe’nin Kura Nehri boyunca seyahat eden gruplar için bir buluşma noktası olduğunu göstermektedir. Aileler ve topluluklar, düzenli aralıklarla buraya toplanarak yemek pişiriyor, yiyerek sosyal bağları güçlendiriyordu.
Proje lideri Nicola Laneri, mutfağın tekrar tekrar inşa edilmesinin, yüzyıllar boyunca devam eden bir geleneğin işareti olduğunu belirtmiştir. Hayvanlar, bitkiler ve yemek kalıntıları üzerine yapılacak daha fazla çalışma, bu toplu toplantılarda ne yendiğine dair daha net bir resim sunması beklenmektedir.
Bu keşifler, Kafkasya’daki Bronz Çağı yaşamına yeni bir sayfa eklemektedir. Tava Tepe, sadece basit bir yemek pişirme alanı değil, aynı zamanda yemeğin, ritüelin ve topluluğun yüzyıllar boyunca bir araya geldiği bir yer olduğunu göstermektedir.
Daha fazla bilgi için: Catania Üniversitesi
Kaynak: Archaeology News Online
