Güney Kaliforniya Körfezi’nde yapılan iki olayda, bir orka ölü bir güneş balığını yerinde tutarken, diğer orka yüksek hızla ona çarparak, cesedi daha küçük parçalara ayırarak, bu durumun genç balinaların daha kolay beslenmesini sağlamaya yönelik bir teknik olduğu düşünülüyor.
Denizdeki en zeki ve agresif yırtıcıların arasında yer alan orkalar, bilim insanlarını yine alışılmadık bir davranışla şaşırtmayı başardı. Güney Kaliforniya Körfezi’nde araştırmacılar, ölü güneş balıklarını parçalara ayırmak için birlikte çalışan orkaları gözlemledi; bu durum, genç balinaların devasa kemikli balıkların üzerindeki yükü daha kolay kaldırabilmesi için tasarlanmış bir beslenme işleme tekniği gibi görünüyor.
İki ayrı olayda, bir orka, kuyruğu andıran bir yapıya sahip olan keskin kuyruklu güneş balığına (Masturus lanceolatus) tutundu; diğer orka ise balığa doğru hızlandı. İlk balina, yoldaşının çarptığı anda cesedi serbest bıraktı ve bu sayede ikinci orkanın yüksek hızla balığa çarpmasına ve balık dokusunun suyun içinde dağılmasına olanak sağladı.
“Daha önce hiç tanık olmadığım bir şeydi,” Beneath the Waves adlı doğa koruma kuruluşundaki bilim insanı, e-posta yoluyla Live Science’a yaptığı açıklamada bulundu. “Bir bilim insanı olarak, bu tür anlar inanılmaz derecede heyecan vericidir çünkü gözlemlediğiniz şeyin daha önce detaylı bir şekilde belgelenmemiş olabileceğini fark ediyorsunuz – videoda gördüğünüz gibi!”
Ayres ve meslektaşları, bu davranışa “çarpıp parçalama” adını verdi. 23 Temmuz’da Ethology dergisinde yayınlanan araştırmalar, orkaların güneş balıklarını öldürmeye çalışmadığını gösteriyor; çünkü bu balıklar zaten ölüydü ve iç organlarının çıkarıldığı görülüyordu. Bunun yerine, orkalar cesetleri parçalayarak grubun diğer üyelerinin, özellikle de genç hayvanların daha kolay beslenmesini sağlayabilirlerdi.
Avlanış anı
Ayres’in gözlemlediği ilk olay, Meksika’nın Baja California Sur kıyısındaki açık denizdeki bir yükseltiye yakın, Temmuz 2024’te gerçekleşti. Bir dişi orka, keskin kuyruklu güneş balığını kuyruk kısmından tutarken, bir erkek orka karın kısmı yukarı bakacak şekilde hızlandı. Dişi orka, erkek orkanın çarptığı anda balığı serbest bıraktı.
Çarpışma yüksek bir ses çıkardı ve güneş balığının dokusunun parçalanmasına neden oldu. Videoda, Ayres’in şaşkınlığı belirgin şekilde görülüyor ve “Aman Tanrım!” diye bağırdığı duyuluyor.
Daha sonra genç bir orka, dağılan et kütlesine doğru yüzdü ve daha küçük parçaları yedi; yetişkinler ise balığın geri kalanını yediler.
Araştırmacıların Héctor Franz’ın Eylül 2025’te görüntülediği ikinci olay da benzer bir şekilde gelişti. Bir dişi orka güneş balığını sabitleyen, diğer orka çarptı ve daha sonra yavru orka, parçalanmış cesetten doku aldı.
Ayres daha önce orkaların okyanus güneş balıklarını (Mola mola) avladığını görmüştü, ancak bu farklıydı.
“Daha önce de orkaların avlarına çarptığını gördüm, ama bu çarpışmanın dokuyu tamamen parçalayacak kadar güçlü olduğunu hiç görmemiştim,” dedi Ayres. “Bu gözlemin olağanüstü olmasını sağlayan şey tam olarak buydu.”
Bu manevra, orkaların Kaliforniya Körfezi’nde en büyük yaşayan balık olan (Rhincodon typus) köpekbalıklarına karşı yürüttüğü koordineli saldırılara benziyordu. Bu avlarda bazı orkalar sırayla vuruyordu.
Neden balık confetti?
Çarpma, orka avlama tekniği olarak yeni bir yöntem değildir,” Leibniz Freshwater Ecology and Inland Fisheries Enstitüsü’nde doktora araştırmacısı olan ve bu çalışmaya dahil olmayan Hansen Live Science’a e-posta yoluyla söyledi. Ancak tutma ve bırakma sekansları ve cesetlerin parçalanması yeni olabilir, diye ekledi.
Araştırmacılar, davranışın olası açıklamalarından biri olarak, yetişkinlerin genç orkalara yönelik beslenme sağladığını öne sürdüler. Orkalar sıklıkla avlarını yırtarak yavrularıyla paylaşır ve her iki olayda da genç orkaların bulunduğu görülmüştü.
Ancak araştırmacılar, bu davranışın gerçekten ebeveyn yatırımını, gözlem yoluyla öğrenmeyi veya kaynakların paylaşılmasını temsil edip etmediğini göstermek için yeterli kanıt olmadığını belirtiyorlar.
Araştırmacılar ayrıca, davranışın oyun amaçlı olup olmadığını da öne sürdüler. Orkalar zeki hayvanlardır ve bazen avlarını yemeden önce manipüle eder, fırlatır veya vururlar. Ancak Hill, bu olayların daha çok pratik bir amaca yönelik olduğunu düşünüyordu.
“Eğer bu sadece eğlence amaçlı olsaydı, farklı hızlarda, temas noktalarında, çarpma kuvvetinde ve başlatıcılarda yapılan birçok deneme beklerdim çünkü oyunun amacı farklı şeyleri denemektir ve avı çok çabuk yok etmemektir,” dedi Hill. “Bu olayların ‘tek seferlik’ olması nedeniyle, muhtemelen daha çok eğlence amaçlı değil, fonksiyonel bir amaca yönelikti: balığı yemek ve belki de genç hayvanlara bir avlanma tekniğini öğretmek ve kaynakları paylaşmak.”
Çalışmanın yazarları ayrıca, güneş balığının mikroplu derisinin ve jelatinimsi dokusunun dağıtılmasının su sütununda nasıl bir etki yaratabileceğini veya orkalara potansiyel olarak faydalı mikroplara nasıl maruz kalmalarını sağlayabileceğini merak ettiklerini belirtiyorlar. Ancak bunun ne gibi bir fayda sağlayabileceği belirsiz.
“Cildin suya dağıtılmasının yemenin farklı bir etkisi olacağını sanmıyorum,” dedi Hansen. “Yani yazarların, orkaların kendi derilerinde bir tür losyon kullandıklarını mu iddia ediyorlar? Kim bilir, dünya tuhaf ve harika bir yer.”
Henüz yorum yok