Büyük boy köpeklerin küçük türlere göre daha kısa yaşadığı bilinse de, bunun tam olarak nedeni belirsizdi. Arizona Devlet Üniversitesi’nde çalışan bilim insanları, büyük köpeklerin epigenetik düzeyde her yıl küçük kopelere göre biraz daha hızlı yaşlandığını tespit etti.
Cumartesi (8 Ekim) günü Science dergisinde yayımlanan çalışmada, köpeklerin DNA’sının üstüne yazılmış kimyasal bir kod olan metilom incelenmiş. Metilom, DNA’nın yapı taşlarına bağlanan metil grupları adı verilen kimyasal etiketlerden oluşuyor.
Proteinler sürekli olarak DNA’ya erişir ve içindeki bilgiyi okuyarak hücre için yeni proteinlere dönüştürür. Ancak bu metil grupları, sanki küçük bir trafik engelleyici gibi bu süreci durdurabiliyor. Bu gruplar, “epigenetik işaret” denilen ve gen aktivitesini kontrol etmeye yardımcı olan türden biri olarak kabul ediliyor; DNA üzerindeki düzenlemeleri hayvanlar yaşlandıkça öngörülebilir biçimde değişiyor.
Amerikan Bilimler Akademisi yayını Science’da yayımlanan makaleye göre, araştırmacılar 894 köpeğin katıldığı Washington Üniversitesi’ndeki uzun süreli Dog Aging Project (Kopek Yaşlanma Projesi) kapsamında alınan kan örneklerinden epigenetik saatler inşa etti.
Bu örnekler, kopelerin hücrelerinin nasıl yaşlandığını ortaya koydu. Tüm vücudu gezinen bu hücrelerin “sistematik yaşlanmanın gerçekten iyi bir ölçüsü” olduğunu söyleyen çalışma yazarlarından Arizona Devlet Üniversitesi genomisti Snyder-Mackler, metilasyon değişikliklerinin biyolojik yaşlanmayı yakından takip ettiğini belirtti.
Araştırmacılar, beklenenden daha yaşlı epigenetik yaşa sahip kopelerin herhangi bir nedenden ölüm riskinin daha yüksek olduğunu gördü. Farklı boyuttaki kopelerin yaşlanması incelendiğinde ise belirgin farklar ortaya çıktı.
Kullanımımızdaki bu biyokısayıcı, epigenetik saatle büyük kopeler yaşamın her yılında küçük kopelere göre biraz daha hızlı yaşıyor.
Snyder-Mackler
Büyük boyutla ilişkili önemli bir epigenetik değişim ise “sıçrayan genler” olarak adlandırılan ve DNA’nın bazı bölgelerinde metil gruplarının kaybolmasıydı. Genom içinde hareket etme potansiyeline sahip olan bu unsurlar, metil grupları sayesinde harekete geçmiyor. Ancak bu metilasyon kaybında sıçrayan genler aşırı aktif hale gelip diğer genlere zarar verebiliyor ve yaşla birlikte hızlanan süreçleri tetikleyebiliyor.
Kısacası yeni veriler, kontrolden çıkmış sıçrayan genlerin büyük kopelerin daha hızlı yaşlanmasına katkıda bulunabileceğini düşündürüyor.
Bu “hücre özdeşliğinin kaybi”nin yaşlanma sırasında vücutta yaşanan şeylere dair temel bir hipotez olduğunu belirten Mariner, hücrelerin kanseri önlemek veya virüsleri yok etmek gibi farklı roller için özenle uzmanlaştığını söyledi. Hücreler birbirine benzerleştikçe bu özelleşmişrollerini yerine getirme yeteneklerini kaybediyorlar.
İnsanların kopeleri boyutları için yetiştirdiğini belirten Snyder-Mackler, büyük boyut isteğinin bir bedeli olmuş olabileceğini ifade etti.
Vücutları bu ödünleşimi vermek zorunda: Gerçekten hızlı büyüme ve bunun bakımı ile hücre sistemindeki yatırım ve organizmanın bütünlüğü arasında. Şimdilik bu bir hipotez, çünkü mevcut çalışma büyük kopelerin epigenetik yaşlanmasının böyle olmasının doğrudan nedenini ele almıyor.
Snyder-Mackler
Araştırmacılar, Dog Aging Project’e daha çok kopek katıldıkça ve daha uzun süre takip ettikçe daha bilgilendirici saatler inşa etmek istiyor. Snyder-Mackler, ekibin şu ana kadar topladığı verilerin yalnızca kopelerin epigenetik yaş farklarının bir kısmını açıklayabildiğini söyledi.
Araştırmacıların ayrıca kopek sahiplerinin evcil hayvanlarının yaşa bağlı sağlık sorunlarını öngörmesine yardımcı olabilecek tahmin modelleri inşa etmek istediğini belirten Snyder-Mackler, “Asıl bilmemizi gereken şu: Bu farkın geride kalanını ne açıklıyor?” diye sordu.
Bu çalışmalardan kopeler hakkında öğrendiklerimizinsan yaşlanmasını anlamamıza da yardımcı olabileceği vurgulandı. Bunun nedeni kısmen kopelerin bizim yaptığımız bazı hastalıkları da görmesi, ancak asıl onlar aynı yaşam alanlarını ve çevreleri paylaşmaları.
Moleküler düzeyde bu çevresel maruz kalmaların veya deneyimlerin kopelerde sağlığı ve yaşlanmayı nasıl etkilediğine bakacağız. Bu, tam olarak aynı ortamlarda yaşayan insanlar için doğrudan aktarılabilir olacak.
Snyder-Mackler
Kopeleri seven insanların çok olduğunu ekleyen Snyder-Mackler, bunun onlar hakkında birçok kaliteli veri elde edebileceğimiz anlamına geldiğini söyledi.
1 yorum