Devon kırsalında nadide bir Roma villasının kazı çalışmalarını yürüten arkeologlar, hamam, endüstriyel yapılar ve İngiltere’de bugüne kadar bulunan en batılı çok renkli villa mozaikine ev sahipliği yapan geniş kapsamlı bir lüks çiftliği ortaya çıkardı. Bu keşifler, Exeter Üniversitesi ve Cotswold Arkeolojisi tarafından yürütülen ve Ulusal Çeşitlilik Mirası Fonu’ndan desteklenen beş yıllık “Halberton’ın Antik Roma Çevresini Koruma” (SHARE) projesinin ilk kazı sezonunda gerçekleşti.
Milattan sonra 2. ila 4. yüzyıllar arasında inşa edildiği tahmin edilen villa, çevredeki manzaranın hakim bir noktasında yer alıyor. Kazılar, yapının işgal süresince önemli ölçüde geliştiğini gösterdi; başlangıçta mütevazı bir dikdörtgen yapıdan, yaklaşık üç kat daha büyük bir konuta dönüştürüldü. Arkeologlar, ek kuzey ve güney odaları, bir ön veranda ve ahşap merdivenlerin kalıntıları (muhtemelen çatı altındaki üst kata erişim sağlıyordu) gibi inşaatın farklı aşamalarına dair kanıtlar buldular. Ayrıca binanın arkasında duvar temelleri ve yağmur suyu drenaj sistemi de ortaya çıkarıldı.
İngiltere’nin En Batılı Polikrom Villa Mozaği
Kazının en önemli keşiflerinden biri, yemek odası olarak düşünülen küçük bir alanda bulunan, gösterişli bir mozaik zemin oldu. Yüzyıllar boyunca sürülme işlemleri nedeniyle mozaikin büyük bir kısmı zarar görmüş olsa da, bazı bölümler hala yerinde bulunurken, yüzeydeki topraktan çok sayıda seramik parçası (tessera) kurtarıldı.
12 milimetre kalınlığında kırmızı terracotta, beyaz taş ve koyu mavi taş tesseralardan oluşan mozaik, sekiz adet üst üste binen damla şeklindeki yapraklardan oluşan merkezi bir çiçek motifine sahiptir. Bu tasarım, karakteristik Roma örgülü deseni (guilloché) ile çerçevelenmiştir ve genellikle yüksek statüdeki zeminlerde kullanılır.
Devon İlçe Meclisi’nin İl Arkeoloğu ve Tarihi Çevre Yöneticisi Bill Horner, mozaikin “İngiltere’deki bir villada bulunan en batılı örneği” olduğunu belirterek, bu keşfin Roma İmparatorluğu’nun daha uzak köşelerinin bile ne kadar derinlemesine entegre olduğunu gösterdiğini ifade etti.
Hamam Kompleksi: Roma Mimarisindeki Değişimin İzleri
İkinci bir kazı hendeği, villayla ilişkili beklenmedik derecede gösterişli bir hamam kompleksini ortaya çıkardı. Bu kompleks, opus signinum adı verilen, su geçirmez bir Roma yapı malzemesinden inşa edilmiş iki adet havuz içeriyordu. Kanıtlar, hem havuzların hamamın ömrü boyunca çeşitli aşamalardan geçtiğini gösteriyor. Bir havuzun terk edildiği ve daha sonra yer altı ısıtma sisteminin bir parçası olarak kullanıldığı görülüyor; bu da ısıtılmış bir odanın genişletildiğini gösteriyor. İkinci havuz, orijinal kare plandan daha büyük bir dikdörtgen düzene dönüştürüldü. Bu keşif, güneybatı İngiltere’deki kırsal Roma mülklerinde özel banyo olanaklarının nasıl geliştiği hakkında değerli bilgiler sağlıyor.
Villa Yanındaki Endüstriyel Faaliyetler
Konut kompleksinin ötesinde, endüstriyel bir amaca hizmet ettiği düşünülen önemli bir ek yapı ortaya çıkarıldı. Kazılarda, kül, kömür ve dövme sırasında oluşan demir oksit (hammerscale) içeren fırınlar bulundu; bu da alanda metal işleme faaliyetlerinin yapıldığını gösteriyor. Yakındaki kömür yığınları, malzeme çıkarma çukurları ve başka bir fırının stoke deliği, özel bir atölye alanına işaret ediyor. Fırınların tam amacı henüz belirlenmese de, arkeologlar bunların villanın mülküne hizmet eden daha geniş bir endüstriyel bölgenin parçası olduğunu düşünüyor. Ayrıca büyük miktarda hayvan kemiği ve işlenmiş boynuz da bulundu.
Lüks Buluntular: Elit Bir Yaşam Tarzının Kanıtları
Çeşitli eserler, villanın sakinlerinin zenginliği ve statüsüne işaret ediyor. Bu bulgular arasında gümüş kaplı bir Roma kaşığı, parmak yüzüklerinden kalma iki adet intagli (biri Zafer tanrıçesinin tasvir edildiği), büyük bir ithal amphora parçası, boyalı duvar alçıları, süslü bir kemik iğne, ince seramik ve girintili bir içme bardağı yer alıyor. Özellikle dikkat çeken bulgular arasında, hamam yakınında bulunan aslan başlı ağızlı bir Samian ware karıştırma kabı (mortarium) parçası bulunuyor.
Exeter Üniversitesi’nden Dr. Susan Greaney’e göre, kazılar beklentileri aşmış durumda. “Başlangıçta, bu villanın ve çevresindeki çalışma alanlarının Devon’un Romanlaşmasını anlamak için önemli bir yer olduğunu biliyorduk, ancak ilk günden itibaren çarpıcı çok renkli mozaike ek olarak ilginç ve bazen de şaşırtıcı bulgular sundu. Bu kadar gösterişli bir hamamın bulunacağını beklemiyorduk. Bu villa kesinlikle zengin ve yüksek statüye sahip insanlara ev sahipliği yapmıştır.”
Topluluk Arkeolojisi Girişimi
Kazılar, aynı zamanda önemli bir topluluk arkeolojisi girişimi olarak da gerçekleştirildi. Üç ay boyunca 163 yerel gönüllü, projeye 3600 saatten fazla katkıda bulundu; ayrıca 65’in üzerinde üniversite öğrencisi, kazı, anket ve arkeolojik kayıt konularında pratik eğitim aldı.
Gelecek kazı sezonlarında, hamam, endüstriyel kompleks ve daha geniş çevredeki manzara üzerine yapılacak araştırmalar yoğunlaştırılacak. Arkeologlar, mülkün ekonomik rolünü ve Roma Devon’daki yerini daha iyi anlamayı umuyor.
Kaynaklar:
Cotswold Archaeology“>Cotswold Archaeology
Kaynak: heritage-daily
