İngiltere Kralı Edward I, 1290’da eşi Castile’lı Eleanor’un ölümü üzerine, naaşının Westminster Abbey’e götürüldüğü güzergahı işaretleyen on iki ayrıntılı taş haçı inşa ettirdi. Bu anıtların bir Orta Çağ aşk hikayesinin sembolik hatırlatıcısı mı yoksa kraliyet otoritesini gösteren hesaplanmış bir hanedan propagandası mı olduğu tartışılıyor.
TheCollector sitesinde Ashley Firth imzasıyla yayımlanan habere göre, kralın yasını bu kadar görkemli biçimde ifade etmesi İngiltere’de benzersizdi.
Bir Aşk Hikayesi: Eleanor ve Edward
Eleanor 1254’te krallıktan önce taht için Gascony Dükalığı’nı güvence altına almak amacıyla İspanyol prensesle evlendi. On iki yaşında olan kız, on beş yaşındaki damatla birleşti. Çiftin yaklaşık 14 çocuğu oldu ancak hepsi yetişkinliğe ermedi. Hayatta kalan tek oğul, geleceğin kralı Caernarvon’lu Edward’dı.
Orta Çağ kriteri evlilikleri her zaman politik nedenlerle yürütülse de, Edward ve Eleanor’un birliği gerçek bir aşka dönüştü. Edward’ın sevgilisi olduğuna veya meşru olmayan çocuğu olduğuna dair hiçbir kanıt yok. Eşi kültürlü ve eğitimliydi; iş konusunda zekice davranan, consort olarak arazilerini önemli ölçüde artıran güçlü bir kraliçeydi.
Edward nadiren eşinden ayrıydı; Eleanor ona Kutsal Topraklara yaptığı haçlı seferinde eşlik etti. Sonradan efsaneleşen anlatıya göre, yaralından zehiri emerek hayatını kurtarmıştı. Sadıklı bir eş olarak Eleanor, Wales’teki kampanyalarında onu destekledi ve 1290’ın sonlarında Nottinghamshire’a doğru kuzaya giderken yanına katıldı.
Eleanor’un Ölümü ve Kraliyet Cenaze Töreni
Lincoln yakınlarındaki Harby köyünde 28 Kasım’da öldü. Sadece 49 yaşındaydı. Ölüm sebebi bilinmiyor ancak son seferde Gascony’de kapmadıktan tam olarak iyileşmemiş olabileceği düşünülüyor.
“Yaşamımızda çok sevdiğimiz ve ölümden sonra da sevmeyi bırakmadığımız en mütevazı consortumuz için” diye yazdığı Cluny Başkeşi’ne dua istedi. Bu söz, Armstrong’un 2023 tarihli çalışmasına atfediliyor.
Eleanor’un bedeni Harby’den alınarak yedi mil Lincoln’e taşındı ve defin için hazırlandı. İç organları, kalbi hariç, Lincoln Katedraline gömüldü. Bu, naaşın uzun mesafelere taşınması sırasında kullanılan pratik bir önlemdi. Kalbi ise Londra’daki Blackfriars Dominikan Kilisesi’ne hediye edildi ve oğlu Alphonso’nun kalbinin yanına defnedildi.
Cenaze töreni Londra’ya doğru 200 millik yolda on iki farklı noktada bir gece konakladı. Yasını halka açık biçimde ifade eden kral, tabutun ardında yürüdü ve ümitini tüm vatandaşlarıyla paylaştı.
Oncu On İki Eleanor Haçı
Kraliçenin cenaze töreninin bir gece konakladığı on iki nokta haçlarla anıldı. Edward, 1291 ile 1295 arasında inşa edilen bu anıtları sevgili eşi için kalıcı bir hatırlatıcı olarak yaptırdı. Her biri çok katmanlıydı ve gotik tarzda süslenmişti; boy ölçüsünde Eleanor heykelleri içeriyordu.
Haçlar ayrıca İngiltere, Castile ve Leon’un (Eleanor’un doğduğu krallık) ile annesinden miras aldığı Ponthieu’nun armalarıyla süslenmişti. Tüm haçlar sık kullanılan stratejik noktalara, çoğu zaman çevredeki manzaraya hakim olabilecek kavşaklara yerleştirildi.
Cenaze töreni Lincoln’de başladı ve Grantham’daki Queen’s Cross ile devam etti. Stamford’tan sonra Northamptonshire köylerindeki Geddington ve Hardingstone haçları geldi. Buckinghamshire’a inilerek Stony Stratford’da bir haç kondu.
Bedfordshire’daki Woburn ve Dunstable haçlarından hiçbir şey kalmadı. St Albans haçı 18. yüzyılda kayboldu; saat kulesi alanı işaretliyor. Waltham’daki haç bugün hala ayakta ve Waltham Cross köyüne adını verdi.
Londra Şehri’ne ulaşıldıktan sonra St Paul’s Katedrali yakınında Cheapside’de bir haç kondu. Westminster Abbey’e giderken Charing köyünde yer alan son ve en pahalı Eleanor Haçı, ona Charing Cross adını verdi.
Güç, İman ve Hanedan Propagandası
Kalenin cenaze törenini işaretleyen ayrıntılı anıt kümesinin inşası İngiltere’de benzersizdi. Edward bu fikri nereden aldı? 1270’te Fransa Kralı IX Louis önderliğinde Sekizinci Haçlı Seferi’ne katıldı ancak sefer lider olmadan devam etti.
Louis, Ağustos 1270’te öldüğünde sadece Tunus’a ulaşabildi; organları Palermo’da gömüldü kemikleri ise Sicilya, İtalya, Alpler ve Fransa’yı geçen bir cenaze töreniyle eve getirildi. Dokuz ayrıntılı taş anıt, Louis’in cenaze töreninin geçtiği noktaları işaretledi.
Bu anıtlar, piyade Fransız kralın azizleştirilmesi için yapılan başarılı girişimin parçasıydı. Edward kuşkusuna bu anıtsal jestten ilham aldı ancak eşiнің haçlarının daha uzun ve süslü olmasını sağladı.
Güneydoğu İngiltere’nin stratejik noktalarına böyle yapılar dikerek Edward yalnızca eşini anmakla kalmadı, aynı zamanda kraliyet otoritesini ilan etmeye çalıştı. 13. yüzyıl İngiliz monarşisi için karmaşık bir dönemdi; babası Henry III ve dedesi John hem baronların öfkesine uğradı.
Eleanor’a yaptığı anıtlar, Edward’ın saltanatının kalıcı ve sürdürülebilir hatırlatıcısı oldu. Yüzyıllar süren karmaşanın ardından istikrarlı bir monarşi görüntüsünü yansıttı.
İngiliz Tarihinde Eleanor Haçlarının Mirası
Edward eşini anmaktan ödün vermedi. Lincoln’den başlayarak bireysel heykeller 100 sterlinden maliyetliydi ve haçlar Londra’ya yaklaştıkça artan ayrıntıyla birlikte pahalılaşıyordu. Charing Cross’ta, serinin en süslüsünde ustaların işçiliğine 600 sterlin kadar ödendi.
Günümüzde yalnızca üç haç büyük ölçüde orijinal haliyle ayakta: Geddington, Hardingstone ve Waltham. Bunlara ek olarak Lincoln’de parçalar bulunuyor.
Haçların çoğu zamanla, çürüme ve özellikle İngiliz İç Savaşı’nda kasıtlı yıkımla kaybedildi; bu dönemde kraliyet sembolizmi onlara ters gitti. Yine de haçlar öncelikle Edward’ın kişisel yasını ve sevgisini halka açık biçimde ifade etti.
Bu ikili yapı, askerî açıdan güçlü bir kral olarak ününü karmaşıklaştırıyor. İskoçların Çekiçi olarak anılan Edward’ın Eleanor’un ölümünden sonraki eylemleri derin kişisel boyutu ortaya koyuyor. Krallar hakkındaki anlatılarda sıkça eksik olan insani düzeyi gösteriyor.
Dokuz yıl evlenmemek, yalnızca bir hayatta kalan oğlu olması dynastic risklerine rağmen kaybının derinliğini vurguluyor. Eleanor Haçlarında Edward, kişisel bağlılığı politik sembolizmle birleştiren yeni bir kraliyet anıt modeli yarattı.
Henüz yorum yok