Kanada’da kurulu, antik evrenin tamamında hidrojen gazının dağılımını haritalayan bir radyo teleskobu, artık kendi verileriyle bu ölçümleri tek başına yapabileceğini kanıladı. Yedi yılı aşkın süreyi alan çalışmaların ardından elde edilen sonuçlar, evrenin hızlanarak genişlemesine neden olan ve iyi anlaşılamayan karanlık enerji adı verilen gizemli kuvveti çalışmak için bilim insanlarına yeni, maliyet etkin bir yol açıyor.
28 Eylül’de yayımlanan yeni çalışma, teleskobun 3 milyar yıl sonra, evrenin mevcut yaşının çok küçük bir bölümü olduğu döneme ait radyo sinyallerini tespit edebileceğini gösteriyor. Araştırmacılar, bu işaretin gerçek hidrojenden geldiğinden emin olmak için gözlemleri titizlikle tekrar kontrol etti.
Karanlık enerjiyi incelemek için yeni bir araç
Yeni çalışmanın yazarlarına göre teleskop, bilim insanlarına evreni hızlanarak genişleten ve temelleri yeterince aydınlatılmayan karanlık enerji adı bilinen kuvveti araştırmak için maliyet açısından daha ulaşılabilir bir yöntem sağlayabilir. Hidrojen, evrendeki en yaygın element olup yıldızların oluştuğu ham maddedir.
“Hidrojen evrendeki en yaygın element ve yıldızların oluştuğu ham madde. Zayıf radyo ışınımı, kozmik bir izleyici gibi davranır ve maddenin uzayda nasıl dağıldığını ortaya çıkarır,” dedi Toronto Üniversitesi’nde doktora sonrası araştırmacı olan çalışmanın ortak yazarlarından Anish Raghunandan Chakraborty.
Kendi verisiyle ölçüm yapma önemliydi
Penticton, British Columbia yakınlarında kurulu ve her gün kuzey gökyüzünün tamamını haritalayan Kanada Hidrojen Yoğunluk Haritalama Deneyi (CHIME), yeni sonuçlara kadar kendi gözlemlerini diğer teleskoplarla doğrulamak zorundaydı. Bu da pahalı ve zaman alıcı bir süreçti.
Ekipten verilen açıklamaya göre, CHIME’in evrenin antik hidrojen gazını kendi verileriyle incelemesi, diğer telescoplara dayanmayan bağımsız bir ölçüm noktası işlevi görmesi açısından önem taşıyordu. Neredeyse bir on yılı aşan sürede hazırlanan yeni makale, 2019 yılında gerçekleştirilen ve yayımlamadan önce dikkatlice çift kez kontrol edilen 94 gecelik gözleme dayanıyor.
“Bu bir sahte alarm değil olduğunu ikna olmak için çok çalıştık. Tüm testlerin ardından sinyal hâlâ duruyordu. Bu da bize uzak evrenden gerçek hidrojeni gördüğümüze dair güven verdi.”
Anish Raghunandan Chakraborty, çalışma ortak yazarı
Hidrojenin doğası ve gelecekteki çalışmalar
The Astrophysical Journal’da yayımlanan bir makale, hidrojenin evrende nerede bulunduğuna dair daha fazla bilgi içeriyor. Bu yeni çalışma, hidrojenin yaklaşık yüzde 2’sinin “nötral atomik” olduğunu öne sürüyor; yani atomlar yalnızca bir proton ve bir elektrondan oluşan dengeli yapıda olup toplamda elektrik yükü taşımıyor. Bu bulgu, diğer teleskopların ölçümleriyle “genel olarak uyumlu”.
Bu yaygın gazın dağılımını haritalamak, kozmik tarihin farklı dönemlerinde evrenin genişlemesi hakkında yeni ipuçları verebilir. Araştırmacılar, hidrojen çalışmaları hakkındaki bilgilerini artırmak için CHIME’in diğer yedi yıllık gözlemlerini taramayı planlıyor.
1 yorum