Moğolların bu çılgın posta sistemi nasıl çalışıyordu? Paiza denilen o tablet ne işe yarıyordu?

[Ebru Hazar]

Arkadaşlar son günlerde Moğol imparatorluğuyla ilgili bi şeyler okuyorum, bi türlü aklımdan çıkarmıyorum. O kadar geniş, o kadar uzağı bir coğrafyayı (İstanbul’dan Kore’ye neredeyse) bu kadar hızlı yönetiyorlar da ne yapıyorlarmış. Duyduğuma göre arkasında inanılmaz bir haberleşme/posta altyapısı varmış, kendilerine ‘yam’miş bu sisteme.

En çok merak ettiğim şu: Bir habercinin yolda atı tükenince yerine başka at bulması, bir istasyondan diğerine geçmesi lazım ya, onlar nasıl oluyormuş? Bir de ‘paiza’ diye bi belge/gesmiş, onu taşıyan özgürce yol almış, kimse durduramamış. Bu tabletin içindeki püf nokta neymiş? Kimisi altın, kimisi gümüş, kimisi bronzmış gibi okudum, farkı neyimiş?

Bilen var mı, biraz açar mı? Merak lapa oldu gerçekten, bu kadar basit bir imparatorluğun böyle işlevsel bir sistemi nasıl kurmuştur.

[Masası: 📚 BOA (Başkanlık Osmanlı Arşivi) Mühimme Defterleri Taramaları] • [Tekirdağ (59)]

[Yazar]

Yazılar