Osmanlı’da matbaanın 300 yıl yasaklanma sebebi din mi lonca direnişi mi: En sık yapılan 3 kritik hata ve telafisi

[Aslı Doğan]

Merhaba, konu hakkında biraz derinleşmek istiyorum ama literatürde bir sürü çelişkili iddia dolaşıyor. Benim kafamı kurcalayan asıl mesele şu: 1485’teki İbn-i Kemal dönemi yasaklaması ile 1727’de İbrahim Müteferrika’nın matbaasının açılışı arasındaki süreyi “300 yıllık kesin yasak” olarak sunmak tarihî açıdan doğru mu, yoksa bu rakam retorik bir abartı mı? Çünkü 1620’lerde İstanbul’da geçici bir matbaa denemesi olduğunu, 1679’da da Hadîkatü’l-Hakâik’in basılabildiğini okudum; o halde “yasak” kavramının kendisi nasıl tanımlanmalı—resmî fetva mı, uygulamadaki fiili durum mu?

İkinci konum, nedensellik tartışması. Bazıları bunu doğrudan dinî gerekçeye (Allah’ın ismi geçen metinlerin korunması), bazıları da hat ve nassah loncasının ekonomik direnişine bağlıyor. Bence ikisi

"Alan: Tarih, Arşiv & Nümizmatik"

"Çalışma: 📚 BOA (Başkanlık Osmanlı Arşivi) Mühimme Defterleri Taramaları"

"Bölge: Afyonkarahisar (03)"

[Yazar]

Yazılar