Kardeşlar merhaba, uzun südür bu matbaa yasağı meselesinde iki camp bölünüyor: biri “din/şeriat yasakladı” diyor, biri “arabanın önüne geçmeyen loncalar baskı yaptı” diyor. Ben arşiv taramalarında Şeyhülislam efendilerin fatwalarına, matbaa açılışlarına verilen müsaadelere ve 1727’den sonraki baskı/tezvicihats durumuna bakarken, tartışmaların çoğunun aynı üç noktada takılı kaldığını gördüm. Bunlardan biri, “yasak” ile “kısıtlama/arıza izni” sisteminin birbirine karıştırılması; ikincisi, 1515/1583 tarihlerinin tek bir kesin kararmış gibi sunulması; üçüncüsü de Erzurumlu İbrahim ve İbn-i Kemal gibi isimlerin muhalefetinin matbaa karşıtlığıyla doğrudan eşitlenmesi.
Benim asıl sormak istediğim teknik konu şu: Bu üç hatayı ayırt ederken hangi birincil kaynaklara (şerreiye defterleri, matbaa ruhsat kayıtları, kronoloji) bakarak ilerlemek gerekir ve her hatanın telafisi/çözümü ne olur? Örneğin bir yazar “din yasakladı” derken hangi fetvanı referans almalı, lonca argümanını ispatlarken hangi lonca sicil kaynağını göstermeli? Kronolojik olarak 1727 öncesindeki izni durak
"—————————————-"
"Her soru bir anahtardır; fakat sadece önyargısız ve dürüst bir zihin o kapıdan içeri süzülebilir."
tarafından güncellenmiştir.