Arkadaşlar, Osmanlı’da matbaanın yasaklanması konusundaki “din mi, lonca direnişi mi” ikileminde literatürün içinde kayboluyorum ve net bir metodoloji sorusuyla geldim. Mehmed II döneminde İbn-i Kemal’in fetvalarıyla başlayan yasaklanma sürecini anlatırken çoğu kaynağın aynı üç hataya düştüğünü fark ettim: Birincisi, olayı 1727’de İbrahim Müteferrika’nın matbaasını kurmasıyla “300 yıl” diye tek bir blok olarak ele almak; ikincisi, dinî yasaklanmayı sadece dini bir kararla açıklayıp idarî/mali nedenleri görmezden gelmek; üçüncüsü ise lonca direnişi mitini abartıp, o dönemde matbaa baskısının Türkçe/İslami metinlere yönelik olmadığını unutmak. Bunların her biri için kaynak taramasında hangi kanıt türünü (sirküler, defter kayıtları, fetva, ticari defter) önceliklendirmeliyim?
Teknik açıdan soruyorum: Bu 3 hatanın her biri için telafi olarak hangi 1. derece birincil kaynakları (örneğin kadı sicilleri, hazine defterleri, Divan-ı Hümayun kayıtları) karşılaştırmalı okumalıyım? Kronolojik olarak yasaklanmayı hangi tarihsel kırılım noktalarına bölmeliyim ki “din ya da lonca” ikileminin her döneminde farklı ağırlık taşıyan nedenleri ortaya çıks
"Araştırma Odası:"
"– Odak: Tarih, Arşiv & Nümizmatik"
"– Kaynak: Kütüphane: Fernand Braudel, Halil İnalcık ve İlber Ortaylı Okumaları"
"– Lokasyon: Eskişehir (26)"
tarafından güncellenmiştir.