Suebi, Alanlar ve Vizigotlar Roman Hispania’nın Genetik Mirasını Yok Etmedi: Antik Genom Çalışması

243 antik bireyin yeni bir genetik çalışması, Roma yönetiminin İbery Yarımadası’nın nüfusunu, daha sonraki Germen krallıklarının yaptığından çok daha fazla biçimde şekillendirdiğini gösteriyor.

Çalışmada analiz edilen Mérida’dan iki Suebi prensesinden biri, söz konusu mücevherlerle birlikte gösteriliyor. Kaynak: Javier Heras

Barselona’daki Evrim Biyolojisi Enstitüsü liderliğinde, Barselona Doğal Tarih Müzesi, Harvard Üniversitesi ve Bask Ülkesi Üniversitesi’nin katıldığı uluslararası bir ekip, 31 arkeolojik kazı alanından kalanları inceledi. Bu insanların yaşamaları MS 1. ve 8. yüzyıllar arasındadır. Ekip, verilerini daha önce yayınlanmış 58 birey ile karşılaştırdı ve sonuçlar Cell dergisinde yayımlandı. İbery Yarımadası, Roma’nın en erken büyük fethlerinden biriydi; Atlas Okyanusu ile Akdeniz arasındaki konumu ve zengin doğal kaynakları nedeniyle değerliydi.

Taş Devri İberlileri genetik olarak oldukça benzer görünüyordu, ancak Roma döneminde tablo çok daha geniş bir karışıma doğru kaydı. MS 1. ile 4. yüzyıllar arasındaki bireyler, doğu Akdeniz ve Kuzey Afrika kökeni taşıyor. Kuzey Afrika kökeni, tek bir kazı alanında değil, İbery’nin güneydoğusunda yaygın olarak görülüyor ve kuzeydeki bazı bölgelere kadar ulaşıyor. Bu kuzeybatı Afrika kökenli hareketin hem kadınları hem de erkekleri vardı. Roma kontrolü altında, Cebelitarık Boğazı’nın iki kıyısi bundan önce hiç olmadığı kadar genetik açıdan birbirine yaklaştı.

Genetik analiz, Castelló ve Mérida kazı alanlarında gömülü iki kardeşi ortaya çıkardı; Roma yolu ağı boyunca yol alındığında yaklaşık 725 kilometre uzaktalar. Görüntüde ayrıca bu iki alandan elde edilen Germen tarzı altın iğneler de gösteriliyor. Kaynak: Carrión et al., Cell (2026)

Roma’nın çöküşünden sonra, Suebiler, Vandallar, Alanlar ve Vizigotlar MS 5. yüzyıldan itibaren siyasi kontrolü ele aldı. Araştırmacılar, bu değişikliğin nüfusta eşleşen bir değişimle geldiği sorusunu sordu ve genler hayır diyor. Ekip, çoğunlukla yeni yönetici gruplara ait mezarlarla ilişkili, Orta ve Kuzey Avrupa kökenli bireyler buldu, ancak çoğu topluluk karışık İspanyol-Roman profiline sadık kaldı. Yeni gelenlerin genetik payı, bölge ve sosyal bağlama göre %12 ile %22 arasında değişiyor.

Los Blanes (Suebi prensesleri) ile ilişkili altın iğnelerin ve diğer mezar eşyalarının fotoğrafları. Kaynak: Museo Arqueológico de Mérida / Javier Heras

Avrupa’nın diğer bölgeleri Roma’nın çöküşünden sonra farklı bir yol izledi. İngiltere’de, erken orta çağ mezarları Anglo-Sakson payını ortalama %76’ya ulaştırıyor. Balkanların bazı bölgelerindeyse, Slav göçleri modern Sırbistan gibi yerlerde %40 ile %60 arasında katkı sağladı. İbery’de yalnızca kademeli bir karışım yaşandı ve nüfus değişimi denilecek bir şey olmadı.

Genomlar, döneme ait kiş hikayelerini de ortaya koyuyor; bunlar arasında tamamen Orta Avrupa kökenli iki kardeş, Mérida’da ve Castellón’daki Roma durak istasyonu Ildum’da yaklaşık 725 kilometre uzakta gömülmüştür. Zengin mezarları ve aile bağı, yarımadanın hala Roma yollarıyla bağlı olduğu bir dönemde Suebi geçişini işaret ediyor. Suebi prensesleri olarak bilinenler ise başka bir hikaye anlatıyor; mezar eşyaları yabancı elitleri çağrıştırırken, bir kadının yerel kökeni vardı. Bu, Suebi yöneticileri ile İspanyol-Roman aileleri arasındaki evlilik ittifaklarına işaret ediyor. Bu kadınların birkaçı muhtemelen seçmeli bir monarşideki bir taht kavgası nedeniyle neredeyse aynı anda öldü. Bir Vizigot veya Suebi kimliği her zaman yabancı köken anlamına gelmiyordu.

Olası bir Suebi prensesi restitüasyonunu öne süren illüstrasyonlar. Kaynak: Joaquín Suárez

Günümüz İberlileri, bu çalışmadaki insanlardan genetik açıdan daha az çeşitlidir; bu nedenle gen havuzu, orta çağ ve sonraki dönemlerde Vizigot yönetimi, İslam fetihleri ve Hristiyan krallıklarının büyümesiyle tekrar değişti. Ekip, bu daha sonraki dönemlerden, kuzey İbery’den ve Kuzey Afrika’dan daha fazla örneğe ihtiyaç duyuyor. Kuzey Afrika’daki Roma çalışmaları, insanların her iki yönde de hareket edip etmediğini gösterir.

Yayın:

Carrión, P., Olalde, I., McCormick, M., Harper, K., Garcia-Collado, M. I., Villalba-Mouco, V., … Reich, D. (2026). Contrasting demographic impacts of Roman colonization and early medieval migrations in the Iberian Peninsula.

Cell