Kıbrıs’taki Bronz Çağı mezarlarında bulunan ateşlenmiş tahillar ve çiçekli bitkiler, bitkilerin antik gömü törenlerinde kullanıldığına işaret ediyor. Kalıntılar, insanların mezarlara yiyecek koyduğunu ve törenlerde bitki sunaklarını yakığını gösteriyor. Yerleşkede bir kuyuda bulunan benzer birikintiler, böyle uygulamaların aynı zamanda cenaze törenleri dışında da gerçekleştiğine işaret ediyor.
Kanıtlar Hala Sultan Tekke‘den geliyor; Kıbrıs’ın güneydoğu kıyısındaki antik bir liman kenti. Site, Geç Bronz Çağı‘nda refah içinde gelişti ve en bilinen dönemi MÖ 13. ve 12. yüzyılları kapsıyor. Mezarları, zengin seramik, mücevher ve diğer eşya koleksiyonları içeriyor. Bitki kalıntıları ise ölüye nasıl davranıldığına dair farklı bir bakış açısı sunuyor.
Teresa Bürge ve Dominika Kofel, dört mezardan kömürleşmiş bitki kalıntılarını ve yerleşkedeki bir kuyudan gelen malzemeyi inceledi. Aynı zamanda 1970’lerde kazılan bir şafttan elde edilen daha eski buluntuları da değerlendirdi. Çalışmaları, bitkilerin türlerini, durumlarını ve arkeologların onları nerede bulduklarını birbirine bağlıyor.
Bazı birikintiler, mezarlara konan yiyeceklere işaret ediyor. UU Mezarından alınan örnek arpa tahıllarından oluşuyordu. XX Mezarındaki bir kapta arpa, diğer tahıllar ve otluk bitkilerin yabani ot tohumları vardı. Aynı mezdaki bir ibrikte ise arpa, diğer tahıllar, zeytin ve üzüm artıkları bulunuyor.
Buluntular, gömü törenlerinde yiyecek ve içkinin kullanılmasıyla uyumlu. İnsanlar ölü için yemek bırakmış veya cenaze topluluklarında yemekemiş olabilir. Araştırmacılar bu yiyecek birikintilerini, beslenme amacıyla açıkça bir rolü olmayan türleri de içeren diğer bitki kalıntılarından ayırıyor.
SS ve YY Mezarları, tahıl ve çiçekli bitkilerin karışımlarını içeriyordu. Aynı geniş karışım yerleşkedeki kuyuda da ortaya çıktı. Bir bitki olan mısır papatyası beyaz çiçekler açar ancak yenilemez ve bilinen bir tıbbi kullanımı yoktur. Varlığı, kasıtlı çiçek toplanmasına dair bir olasılığı gündeme getiriyor; oysa bu bitki tahıl tarlalarında da yetişebilir ve birikintilere hasat sırasında karışmış olabilir.
Araştırmacılar, bu karışımların bazılarının buketlerden veya bitkiden demetlerden geldiğini öne sürüyor. İnsanlar bunları törenlerde sunak olarak yakmış olabilir. Kanıtlar, her çiçekli bitkinin ritüel amacıyla seçilip seçilmediğini kesin olarak ortaya koymaz; ancak mezar ve kuyuda yapılan tekrarlayan buluntular bu yorumu destekliyor.
Kuyudaki birikintiler özellikle dikkat çekici. Bitki kalıntıları, farklı derinliklerde toplanan ayrı kül tabakalarında ortaya çıktı. Tahıl ve çiçekli bitkilerin tekrarlayan karışımı, rastgele atık olma ihtimalini azaltıyor. Yazarlar, bu birikintilerin kuyuyla bağlantılı bir ritüel eylemiyle ilgili olabilir diye öne sürüyor.
Ateş sürecin bir parçasıydı; çünkü yeni incelenen bitki kalıntıları kömürleşmişti. Yakılmalarının nedeni ise daha belirsiz. Ateş, bir alanı temizlemek veya hoşlanılmayan kokları bastırmak gibi pratik ihtiyaçlara hizmet etmiş olabilir. Bu eylem aynı zamanda törenlerde sembolik bir anlam da taşıyor olabilirdi.
UU Mezarında bulunan reçineli sedirin izleri başka bir detay ekliyor. Sedir reçinesi kolayca yanar ve ateşin tutunmasına yardımcı olmuş olabilir. Ahşap, ayrıca bir törene koku, duman veya görsel etkiler katmış da olabilirdi. Araştırmacılar bu özellikleri antik ritüellerin duyusal yönüne bağlıyor.
Her bitki birikintisi bir sunaka işaret etmiyor. Eski şaftta kömürleşmemiş kalıntılar, arasında çok sayıda üzüm çekirdeği de vardı. Bunlar, depolanmış mahsüllerden, atıklardan ya da insanlar şaftı doldururken içine karıştırılan malzemeden gelmiş olabilir. Kanıtlar, kuyudaki örüntülü kül birikintilerinden farklı.
Çalışma, bitki kalıntılarının arkeolojik bağlamlarıyla birlikte okunmasının neden gerekli olduğunu gösteriyor. Tahıllar ve meyveler çoğu zaman yiyeceğe işaret eder; ancak çiçekli bitkiler ve tekrarlayan kül tabakaları başka kullanımlara işaret ediyor. Hala Sultan Tekke’de bitkilerin, yiyecek sunakları ve olası çiçek sunakları olarak hizmet ettiği, ateşin ise ölü için düzenlenen törenlere ve yerleşkede yürütülen faaliyetlere bir parça daha eklediği görülüyor.
1 коментар