Oxford’daki Ashmolean Müzesi’nde sergilenen, İngiltere’nin Suffolk bölgesinde bulunan 2.000 yıllık bir demir çağında terret’in (araba tırnağı) X-ışını analizi, Roma işgalinden çok önce bu bölgede Mısır ile ticaret yapıldığının kanıtını sundu. Uzmanların ilk başta tahmin ettiğinden çok daha karmaşık bir tarihe sahip olduğu belirlenen eser, Diamond Light Source laboratuvarının I18 ekibi tarafından gerçekleştirilen analizlerle metal bileşimi ve cam inlaylarının kökeni açısından aydınlatıldı.
İsminin terret olduğu eser, bakır alaşımından üretilmiş ve dönemin tipik La Tène stilini yansıtan kazınmış desenler ile renkli cam inlaylarıyla dikkat çekiyor. Eserdeki kırmızı cam, bu dönemin yüksek statülü metal nesnelerinde sıkça rastlanan karakteristik “mühür mumu” olarak biliniyor; ancak karan mavi camın kaynağı ve anlamı hâlâ bir gizem olmaya devam ediyor.
Eserin Tarihçesi ve Teknik Özellikleri
Bakırdan yapılmış bu terret’in milattan önce 50 ile milattan sonra 75 arasında üretildiği tahmin ediliyor. Bu dönem, milattan sonra 43’te gerçekleşen Roma işgalinin etrafında yaşanan büyük siyasal ve sosyal değişimleri kapsıyor. Arkeologlar, bu döneme ait eserlerin yerel geleneklerle dış etkilerin bir karışımını yansıttığını, özellikle metal işçiliğinde bu durumun daha belirgin olduğunu belirtiyor.
Ashmolean Müzesi koleksiyonundaki terret, ticaretin ve dış etkilerin insanların ürettiği nesneleri nasıl şekillendirdiğini anlamamıza yardımcı oluyor. Terret, atın önlüğünün yakınına takılan ve araba kemeri olan atların dizginlerini yönlendiren küçük bir parçadır. Bu örnek, detaylı kırmızı ve mavi cam inlayları sayesinde öne çıkıyor.
Araştırmacılar, I18 ekibinin sağladığı verileri kullanarak eserin element haritasını çıkardılar. Element haritası, terret’in metal yüzeyinin büyük ölçüde bakırdan, içine oldukça fazla kurşun karıştırıldığını ortaya koydu. Kırmızı camın kurşun içeriği çok yüksek olurken, mavi camın bileşimi çoğunlukla demir ve biraz da bakırdan oluşuyor.
Mısırlı Kaynak ve Uzun Mesafe Ticaret Kanıtı
Mavi camın kimyasal bileşimi, eserin İngiltere’de üretilmediğini gösteriyor. Uzmanlar, mavi camın Mısır‘dan boncuk olarak getirildiği ve daha sonra terret’e dönüştürüldüğüne inanıyor. Öte yandan araştırmacılar, kırmızı camın demir çağında, Orta Demir Çağından milattan sonraki ilk yüzyıla kadar İngiltere’de yaygın olarak kullanılan bir tür olduğunu tespit etti.
Bu küçük eser, uzun mesafe ticaretinin bir kanıtı olmanın ötesinde, yabancı ve yerel geleneklerin demir çağında kültürü şekillendirmede nasıl bir araya geldiğini gözler önüne seriyor.
Bu Diamond’da yaptığımız bilimin herkes tarafından görülebilir ve erişilebilir olması gerektiğine inanıyoruz; bu da Ashmolean’daki bu sergiyi çok heyecan verici ve ödüllendirici kılıyor. Kamuya bilim sürecinin ayrılmaz bir parçası ve gelecekteki keşiflerin şekillenmesinde kritik bir rol oynuyor.
Susan Nehzati, I18 ışın hattı bilimcisi
Bilim insanının bu beyanı, bilimsel araştırmaların kamuya açık olması ve halkın bilim sürecine dahil edilmesi konusundaki vurguyu öne çıkarıyor. Uzun süredir yerel bir eser olarak değerlendirilen terret’in artık Mısır kökenli malzemeler içerdiği bilgisi, antik ticaret yollarının genişliğini ve derinliğini yeniden değerlendirmeye çağırıyor.
Sergi ve Erişim
Terret, Ashmolean Müzesi’nin Conservation Gallery (Koruma Galerisi) içinde yer alan Harnessing Power (Güç Kullanım) sergisinde ziyaretçilere açık. Eser, hem antik bir işçilik örneği hem de bilimsel analizlerle aydınlatılan bir ticaret tanığı olarak kamuoyunun dikkatine sunuluyor.
1 yorum