Danimarka’nın kuzeyinde, Himmerland bölgesindeki Rold kasabası yakınlarında yapılan şanslı bir keşif sonucunda Viking Çağı’na ait altı adet sağlam altın armalık bulundu. Toplamda 762,5 gram saf altından oluşan ve onuncu yüzyıla tarihlenen bu hazine, şimdiye kadar ülkede bulunan üçüncü büyük Viking Çağı altın buluntusu olarak kabul ediliyor.
Kesif Nisan ayında başladı; bölgeden bir yerel sakini, iki büyük altın halkayı Nordjyske Museer’in arkeoloji departmanına getirdi ve bunları Danimarka’daki arkeolojik hazineler için kullanılan resmi “danefæ” statüsüne dahil ettirmek amacıyla değerlendirildi. Halkalar, Rold yakınlarında ormanlık bir alanda tarla yolunun yanı sıra toprağın yarısı görülebilir şekilde gömülü halde bulunmuştu. Dikkat çeken yön ise metal dedektörü kullanılmadan fark edilmiş olmalarıydı.
Metal dedektörüyle tamamlanan sistematik kazı
Arkeologlar bölgeye hızla giderek incelemeye başladı. Sistematik bir metal dedektör taraması sonucunda, ilk iki halkanın bulunduğu neredeyse aynı noktadan üçüncü bir altın armalık ortaya çıkarıldı. Üç halka ise yaklaşık 15 metre uzaklıktan daha sonra bulundu.
Simdi birlikte Rold Hazine’si olarak bilinen bu altı halka, Danimarka’da şimdiye kadar bulunan üçüncü büyük Viking Çağı altın buluntusunu oluşturuyor. Bundan daha fazla altın içeren yalnızca 1977 yılında Batı Zealand’da bulunan Tissø Halkası ile 2016 yılında Ribe yakınlarında keşfedilen Fæsted Hazinesi bulunuyor.
Bu tamamen benzersiz bir bulantu. Müzede daha önce böyle bir şeyle karşılaşmadık.
Torben Sarauw, Kültürel Miras Müdürü ve Arkeolog — Nordjyske Museer
Nadir altın işçiliği ve sınırsız zenginlik göstergesi
Altı halkanın tümü Viking Çağı’ndan bilinen İskandinav tiplerine ait olsa da, gümüşten yapılanlara kıyasla altından yapılmuş benzer nesneler oldukça nadirdir. Armalıklardan üçü, iki altın çubuktan örülerek bükülmüş; biri ince altın tel içeriyor ve düğme biçiminde bir kapatıcıya sahip. Diğer üçü ise saf altın çubuk veya telden yapılmış düz halkalardır.
Birkaçı belirgin şekilde sarılmış kapatıcularla sonlanırken, biri benzer biçimde küçük bir halka daha taşıyor. Bir diğer ise düzleştirilmiş, birbirine bağlanmış uçları zigzag desenleri ve üçgenlerle süslenmiş olmasıyla ayrılıyor. Çeşitli formlar, bu tür takıları sipariş verecek veya satın alabilecek kadar zengin insanların sahip olduğu son derece uzmanlaşmış altın işçiliği becerilerini ortaya koyuyor.
Halkaların sağlam durumda olması da önem taşıyor. Viking Çağı’nda değerli metaller parçalara ayrılıp ağırlığa göre takas edilebiliyordu; ancak Rold’daki altı halkadan hiçbiri parçalanmamış. Nordjyske Museer, bunun bu nesnelerin yalnızca değerli metal yığınından daha fazlası olduğu yorumunu desteklediğini belirtiyor. Bunlar bunun yerine zenginlik, statü ve aidiyetin belirgin sembollerini temsil etmiş ya da sosyal ilişkiler kurmak ve sadakati göstermek için kullanılan kıymetli hediyeler olmuş olabilir.
Altın, Viking toplumunda en üst tabakada yoğunlaşmıştı. Altı sağlam altın armalığın birlikte bulunması dolayısıyla son derece zengin ve güçlü bir çevreye işaret ediyor.
Güçlü elitlerin kanıtı: Kuzey Jutland Avrupa ağına bağlıydı
Vesthimmerlands Museum’dan arkeolog ve küratör Sidsel Wåhlin, bu keşfin kuzey Jutland’da güçlü elitlerin varlığına dair önemli kanıt eklediğine inanıyor.
Bu altın halkalar gerçekten kuzey Jutland’da çok büyük güce sahip insanların olduğunu göstermeye yardımcı oluyor. Uluslararası bağlantısız bu kadar zenginliğe ulaşamazsınız. Pan-Avrupa ağının bir parçasısınız ve bu da kuzey Jutland’ı kesinlikle bu ağın içine yerleştiriyor.
Sidsel Wåhlin, Arkeolog ve Küratör — Vesthimmerlands Museum
Tarihlenme: Siyasi ve dini değişimin ortasında bir hazîne
Nordjyske Museer Rold Hazinesi’ni geniş çevrede yaklaşık 900–1000 yıllarına tarihlendirirken, Danimarka Ulusal Müzesi sonradan daha dar bir tarih olarak onuncu yüzyılın ikinci yarısını belirledi. Her iki tarihleme de hazinemi Danimarka’da derin siyasi ve dini değişimin yaşandığı bir döneme yerleştiriyor. Onuncu yüzyılda kraliyet otoritesi genişliyor ve Danişman kralları giderek daha fazla birleşiyordu. Yaklaşık 965 yılında Harald Bluetooth, Jelling Büyük Taşı üzerinde tüm Danimarka’yı ve Norveç’i fethettiğini ve Danışmanları Hristiyan yaptığını duyurmuştu.
Nordjyske Museer, Rold halkalarının orijinal sahiplerinin gelişmekte olan Danişman monarşisiyle bağlantıları olmuş olabileceğini öne sürüyor. Hazineye sahip insanların kimliği bilinmeye devam ederken, bu tip altın armalıklar Viking elit toplumunda zenginlik, siyasi bağlantılar ve statü iletebiliyordu.
Wåhlin, Limfjord’un yanı başındaki devasa Viking halka kalesi Aggersborg’da bulunan başka bir altın armalığa da dikkati çekti. Aggersborg’daki halka yeni keşfedilen altın halkalardan bazılarını andırıyor; kale inşa edilmeden önce büyük bir magnata ait muazzam bir salon vardı ve bu durum kuzey Jutland’ı Viking Çağı’n güç merkezine yaklaştırıyor.
Neden gömüldü?
Rold Hazinesi’ni kuşatan en büyük sorunlardan biri, birinin bu kadar çok altını toprağa bırakıp geri dönüp almadan gitmesiydi. Halkaların iki yakın konsantrasyonda bulunması, bunların bilinçli bir şekilde gömüldüğünü gösteriyor; yani sadece bölgeden geçerken takının kaybedilmesi gibi rastlantısal bir durum söz konusu değil.
Bu tip halkalar birlikte gömülduğünde, bu genellikle değerli eşyaların zor zamanlarda güvence altına alınması ya da günümüzde tam anlamı belirlemek zor olan ritüellerin bir parçası olarak bilinçli bir şekilde gömülmesi şeklinde yorumlanır. Rold Hazine’si dolayısıyla bize Vikinglerin dünyası ve sosyal yapısı hakkında nadir bir içgörü sunuyor.
Torben Sarauw, Kültürel Miras Müdürü ve Arkeolog — Nordjyske Museer
Danimarka Ulusal Müzesi benzer şekilde iki geniş olasılığa işaret ediyor. Halkalar bir çatışma döneminde gizlenmiş olabilir; belki de sahibinin geri döneceği umuduyla. Alternatif olarak, gömülme olağanüstü değerli nesnelerin bilinçli biçimde dolaşımdan çıkarıldığı bir sunak/ibadet eylemi olmuş olabilir.
Ne açıklama olursa olsun, altını geri alan kişi ya da kişiler asla geri alamadı.
Müzede sergilenecek
Altı armalık şimdi Danimarka Ulusal Müzesi’nde geçici olarak sergileniyor. Nordjyske Museer tarafından ödünç verilen halkalar, 2026 yılının sonuna kadar orada kalacak.
Rold Hazine’si bizi atalarımıza yaklaştıran bir bulantudur. Bin yıldan fazla önce güçlü bir kişinin giydiği veya sahip olduğu nesnelere bakabilirsiniz. Ve bunların nasıl bulunduğuna dair hikaye neredeyse altın kadar büyüleyici. Tıpkı yaklaşık 400 yıl önce çiftçi kızı Kirsten’in ilk Altın Boynuz’u bulması gibi.
Kirstine Pommergaard, Danimarka Ulusal Müzesi’nden Arkeolog — danefæ statüsündeki nesnelerle çalışan uzman
Buluntu alanının arkeolojik kazısı şimdi tamamlandı. Özel mülk üzerinde yer alıyor ve halkın erişimi yok; hem bulantu yapan kişi hem de arazi sahibi anonim kalmayı tercih etti.
Henüz yorum yok