Meksika‘nın Hidalgo eyaletinde, araştırmacılar en az 25 farklı alanda yerleşim yeri bulunan 55’ten fazla sahneyi tespit etti; bu sahneler Mesoamerikan inancında önemli bir konu olan “yeraltı dünyasının efendisine” yapılan ziyaretleri betimler. Bu görsel çalışmalar, ölümden sonra yaşam hakkındaki Meso Amerikan inançları ile insanlar, atalar ve üstün doğal varlıklar arasındaki bağlantılar hakkında anlayışımızı derinleştirirken, bu geleneklerin ne kadar süreklilik gösterdiğini de ortaya koyuyor.
Bulgularını Kültür Bakanlığı ve Ulusal Antropoloji ve Tarih Enstitüsü (INAH) tarafından düzenlenen X. Uluslararası Tarih, Mimari, Heykel, Kentsel Planlama ve Cenaze Gelenekleri Sempozyumunda sunan INAH Hidalgo Merkezi araştırmacısı Alfonso Torres Rodríguez, bu sahnelerin bölgenin zengin tarihini yansıttığını belirtti. Meksika’nın pre-Hispanik döneminden beri süregelen bu coğrafyada Olmekler, Toltekler, Chichimecaslar, Azteklar ve daha sonra göçebe grupların yaşadığı bilinmektedir.
Grafik Sentez Yöntemiyle İncelenen Sahneler
Arkeolog Torres Rodríguez, araştırmalarında “grafik sintagm” kavramını kullandığını açıkladı; bu kavram belirli anlamlar içeren sahneleri oluşturmak için bir araya getirilen görüntü gruplarını ifade eder. Bu anlamlar evrilseler de kültür içinde önemlerini korurlar. Söz konusu sahnelerde genellikle bir ya da iki savaşçının, köpekgillerden (canid) bir hayvan rehberliğinde ay ile bağlantılı bir figürün, cenaze paketinin veya yeraltı dünyasının efendisini temsil eden iniş ve eski alanların sembollerini içeren bir mekana doğru ilerlediği betimlenir.
Araştırmacılar, milady 350 ile 750 yılları arasında tarihlenen bu görüntüleri Huapalcalco, Xihuingo, Dahñé ve San Miguel de las Piedras gibi alanlarda buldu. Bu tarih aralığı, bölgede yeraltı dünyası inancının yüzyıllar boyunca süreklilik gösterdiğine dair güçlü bir kanıt sunar.
Dört Ana Konfigürasyon ve Bölgesel Farklıklar
Torres Rodríguez, dört ana konfigürasyonu belirledi: bir karakterin başka bir karektere yaptığı ziyaret, birinin iki farklı karektle karşılaşması, ikisinin tek bir karekle görüşmesi ve ikinin iki karekle buluşması. Bu figürlerin mekansal dağılımı bölgesel farklılıkları gösteriyor. Dağlık bölgelerde (doğu ve güney) iki kahramanın giriş yaptığı sahneler daha yaygınken, Mezquital Vadisi’nde yalnızca bir karakterin bir ya da iki varlığın önünde göründüğü sahneler baskındır.
Araştırmacılar tarafından ziyaret edilen figürler üç ikonografik kampa ayrıldı: Savaşçı özellikleri, yılan derisi veya geniş eller içeren figürleri kapsayan Tezcatlipoca-Huémac-Yaotl; Otomi halkının tanrısal figürüyle ilişkilendirilen oturan bir varlıkla temsil edilen Otontecuhtli-Tlotli-Mictlantecuhtli ve hem dağlarda hem de Mezquital Vadisi’nde bulunan eski varlıklar çiftlerinden oluşan atalar.
Kardeşlik Kavramı ve Otomi İyicilik Geleneği
Torres Rodríguez, yorumlamanın anahtar unsurlarından birinin anlatı ile kardeşlik kavramı arasındaki ilişki olduğunu belirtti. Bu çiftler basit kopyalar değildir; tamamlayıcılığı yansıtan biçimlerde farklılık gösterirler. Bir kardeş maskülen, savaşçı, güneş ve askeri nitelikleri temsil ederken, diğeri feminen, kurban edilme, ay ve tarımsal özellikleri temsil eder.
Araştırmacı, yeraltı dünyasının efendisiyle yüzleşen ikizlerin anlatısının, dağlık bölgedeki Otomi bädi (iyici) terapötik ritüellerinde devam ettiğini açıkladı. İyici bu güçlerle iletişim kurabilir, ancak bunu yapmak için çift ruhlu bir varlığa ya da “çift kalbe” sahip olması gerekir.
Eğer ikiz niteliği taşımazsa, yeraltı dünyasının gücüyle temasa geçemez; çünkü sonunda geri alması gereken bir parça bırakır—bu durumda nzahki (büyük güç)—ve bu da yüzleşme yoluyla nihayetinde bir ittifak ilişkisine dönüşür ki bunu mağara resimlerinde de görüyoruz.
Araştırmacısı Alfonso Torres Rodríguez, INAH Hidalgo Merkezi
Bu açıklamalar, antik Meso Amerikan inancının günümüz Otomi topluluklarının spiritüel pratikleriyle nasıl bir süreklilik gösterdiğine dair çarpıcı bir örnek sunar. Mağara sanatında betimlenen yeraltı dünyası ile bugün yaşayan iyicilerin ritüelleri arasındaki bu bağ, bölgenin binlerce yıllık kültürel mirasının ne kadar canlı olduğunu bir kez daha hatırlatıyor.
Araştırma sonuçları, Hidalgo’nun zengin mağara sanatının yalnızca tarihi bir eser olarak değil, aynı zamanda yaşayan bir inanç geleneğinin görsel kanıtı olarak da değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Uzmanlar, bu tür çalışmaların Meso Amerikan medeniyetlerinin ölüm ve ölümden sonra yaşam konusundaki dünya görüşlerini anlamada kritik öneme sahip olduğunu belirtiyor.
1 yorum