Yeni bir araştırmaya göre, İspanya’daki (Hispania) kadınlar, antik kaynaklarda sıklıkla bahsedilmeyen bir şekilde, kamusal ziyafetlerde daha aktif rol oynamışlardır. Latince yazılan ve Hispania’dan elde edilen kitabeler incelenerek, zengin kadınların toplumsal statülerini nasıl yükselttikleri ve bu süreçte kamusal yemekleri nasıl kullandıkları ortaya kondu. Çalışma, MÖ 1. yüzyılın sonlarından MS 3. yüzyıla kadar olan döneme ait 36 kitabenin incelenmesini kapsıyor. Bu yazılardan yirmi tanesi, kadınların finanse ettiği kamusal yemekleri kaydederken, 14’ü erkekler tarafından ve iki tanesi ise hem erkeklerin hem de kadınların katıldığı yemekleri konu alıyordu. Kadınların bu oranın yüksek olması dikkat çekicidir çünkü Roma şehirlerinde kamuya yönelik cömertlik genellikle erkeklerin siyasi gücüyle ilişkilendirilir. “Epula” olarak bilinen bu kamusal ziyafetler, genellikle dini törenlerden ve hayvan kurbanlarından sonra düzenlenirdi. Katılımcılar, ibadetle, sivil etkinliklerle, onurlandırmalarla veya heykellerin ve yapıların açılışlarıyla bağlantılı yiyecekleri tüketirlerdi. Roma şehirlerinde bu tür bir yemeğin finansmanı da kamusal bir eylemdi. Zengin bir bağışçı, topluluğun üyelerine yemek ikram ederken adını da kamuoyu önüne çıkarırdı. Bu jest, aile statüsünü güçlendirebilir ve cömertliğin kalıcı bir kaydını oluşturabilirdi. Kitabeler, Hispania genelindeki kadınların bu sistemde yer aldığını gösteriyor. Kanıtların en büyük kısmı, 29 kitabenin de 36’sının bulunduğu Baetica bölgesinden geliyor. Finanse edilen 20 kadın yemeğinden 17’si aynı bölgede bulunuyor. Munigua, Cartima ve Nescania gibi birkaç şehirde birden fazla örnek tespit edildi. Birçok kadın bağışçı, zenginliklerini eşlerine, oğullarına, babalarına veya diğer aile üyelerine olan sevgilerini göstermek için kullanmıştır. 20 yemeğin 12’si, bir kadının yemeğini kamusal bir onur veya heykel ile ilişkilendiriyordu. Bu durumlarda, yemek önemli bir aile olayını işaret ederken aynı zamanda bağışçıya da kamuoyunda bir rol veriyordu. Iunia D. f. Rustica adlı bir kadın, özellikle zengin bir örnek sunuyor. Onun kitabe yazısı, birçok kamusal harcama faaliyetini detaylı olarak listeliyor. O, sundurmaların yeniden inşasına katkıda bulunmuş, kamu vergilerini ödemiş, hamamlar için arazi bağışlamış, bronzdan yapılmış bir Mars heykeli sağlamış ve hamamlarda diğer çalışmalar için finansman sağlamıştır. Ayrıca bir ziyafet ve iki atlı heykelin de finansmanını üstlenmiştir. Kitabede belirtildiği gibi, harcamaların kendi varlıklarından finanse edildiği ifade edilmektedir. Bu tür bir ifade, kadın bağışçıların kayıtlarında sıklıkla görülür. Çalışmanın kapsamındaki kitabelerin yaklaşık %70’inde “sua pecunia” yani “kendi parasıyla” ifadesi kullanılmıştır. Bu ifade, fonun kaynağını belirtirken aynı zamanda donasyona kişisel bir bağlantı sağlamıştır. Dini faaliyetler de kadınların kamusal hayata katılmaları için başka bir yol sunmuştur. Çalışmada yer alan altı kadın bağışçı, imparatorluk kültüyle ilişkili rahişeler veya flaminicae idi ve bu dini görevler, şehirlerinde tanınmış sorumluluklar sağlıyordu. Baebia C. f. Crinita adlı bir rahişe, vasiyetinde bir ziyafet ve Apollo ve Diana’ya adanmış bir tapınağın finansmanını sağlamıştır. Ayrıca onurlandırılması için bir heykelin de yapılmasını istemiştir. Tapınak bağışının toplam tutarı 500 sestertiyeydi ancak miras vergisinden sonra ( %5) 179.000 sestertiye düşmüştür. Çalışma, aynı zamanda bu kamusal yemeklere katılan kadınların da olduğuna dair kanıtlar sunmaktadır. Kitabelerde genellikle sadece belirli grupların adları belirtilirken, bir kayıtta kadınların olmaması, onların dahil edilmediğinin kesin bir göstergesi değildir. Bazı kitabeler, hem erkeklerin hem de kadınların katıldığı yemekleri açıkça tanımlamaktadır. Naeva’dan gelen bir kitabe, erkekler ve kadınlar için düzenlenen bir ziyafeti kaydederken, Munigua’dan gelen başka bir kitabe, cinsiyet ayrımı yapılarak ayrı yemeklerin düzenlendiğini belirtmektedir. İtalya’daki üç kitabe daha ileri giderek, sadece kadınların katıldığı yemekleri tanımlamaktadır. Bir bağışçı, kadınlara yemek ve her birine iki sestertiye ikram etmiştir. Başka bir bağışçı ise, meclis üyelerinin eşlerine, kızlarına, kız kardeşlerine ve tüm sosyal sınıflardan kadın vatandaşlara yemek sağlamıştır. Hispania’daki kanıtlar hala bazı sınırlamalar göstermektedir. Belediye ziyafetleri genellikle erkek elitlere odaklanırken, kadınların her türlü kamusal etkinliğe eşit şekilde erişimi mümkün olmamıştır. Ancak bu durum, kadınların sosyal kurallar çerçevesinde nasıl hareket ettiğini ortaya koymaktadır. Bu kadınlar, bağışçı olarak, dini görevlerde bulunan kişiler olarak, mirasçılar olarak ve sivil toplulukların üyeleri olarak yer almıştır. Bu kadınların yaklaşık %40’ı evli iken, %17’si ise kızdır. Neredeyse yarısının ise medeni durumu veya ailevi ilişkileri hakkında bilgi bulunmamaktadır. Bu kadınlar için kamusal yemekler, şehirlerine destek olmanın yanı sıra kendilerini ve ailelerini tanınır hale getirmenin bir yoluydu. Bağışları aynı zamanda heykeller, kitabeler, dini faaliyetler ve kamusal kutlamalar yoluyla aile hatırasını da korumuştur. Kanıtlar, Romalı kadınların kamusal ziyafetlerdeki katılımının, hayatta kalan kayıtların genellikle gösterdiğinden daha çeşitli olduğunu göstermektedir. Kadınlar yemeklere finansman sağlamış, onlara katılmış ve bazen de sadece onlar için düzenlenen yemekler düzenlenmiştir. Çalışma, bu kitabelerin Roma Hispania’sındaki kamusal yaşamın daha eksiksiz bir resmini sunduğunu savunmaktadır. Bu durum, kadınların zenginliklerini ve dini rolleri kullanarak nasıl sivil alanda görünür hale geldiklerini ve aynı zamanda kendi zamanlarının sosyal kuralları içinde nasıl hareket ettiklerini göstermektedir. Yayın: Bastero Acha, M. (2026). Women at the table in hispania: Women’s participation in the epula through epigraphic sources. Bulletin of the Institute of Classical Studies , (qbag035). doi:10.1093/bics/qbag035
Kaynak: Archaeology News Online
