Katherine de’ Medici’nin Fransa Tarihinin Kanlı İç Savaşı Beslediği Öykü

Kıdemli bir siyasetçi ve kraliçe annesi olan Catherine de’ Medici, 1572’de Paris’te başlatığı Saint Bartholomew Günü Katliamıyla Fransa tarihinin kanlı iç savaşlarından biri olarak bilinen Dini Savaşların alevlenmesinde belirleyici bir rol oynadı. Florens asıllı bu isim, 1533’te 14 yaşında Fransa’ya gelen yabancı bir prenses olarak başladı ve ömrünün büyük bölümünü tahtın gölgesinde, saraydaki düşmanlıklara rağmen geçirdi; ancak kral II. Henry’nin 1559’da öldükten sonra tahta çıkan genç krallar döneminde iktidar mücadelesinin merkezine yerleşti.

Catherine de’ Medici, Fransa tarihinin en tanınmış kadınlarından biri olarak anılır. Etkili Medici ailesinden, İtalya’daki bir şehir-devlet olan Florens Cumhuriyeti’nde 1519’da dünyaya geldi ve çok küçük yaşta yetim kaldı. 1533’te 14 yaşında bir dükçe olarak Marsilya’ya ulaştı ancak Fransız sarayından bazı düşmanlıklar gördü. Hayatının büyük bölümünü kralın gölgesinde geçirdi ve güçlü cariyesi Diane de Poitiers nedeniyle dışlanmış biri olarak görüldü.

Kırık Bir Sarayda İktidar Mücadelesi

Catherine’in eşi Kral II. Henry, 1559’da bir atlı yarış (jousting) kazasında öldükten sonra, en büyük oğlu Francis tahta 15 yaşında çıktı. Zayıf yapılı bir genç olan Francis’in saltanatı, karısının ailesi olan Guise Hanedanı tarafından yönetildi. Bu sırada Francis, İskoçya Kraliçesi Mary ile evliydi; 1558’de 14 yaşındayken evlendiler ve Mary sadece 15 yaşındaydı. Bu birleşme, Mary’nin amcaları olan Guise Dükü ve Lorraine Kardinalinin Fransa’yı yönetmeye müdahil olmasını sağladı. Bu da Catherine’in bu dönemde neredeyse hiçbir gücü kalmadığı anlamına geliyordu.

Bununla birlikte, Guise Hanedanı çok katolişti ve bu durum Fransa genelinde daha fazla huzursizliğe yol açıyordu. Catherine bu dönemde sabırla zamanını bekledi. 1560’ın sonunda Francis, sadece 17 aylık bir saltanattan sonra büyük beyin apsinden öldü. Yerini 10 yaşındaki kardeş Charles IX aldı ve Catherine, önceki kraliçe anneliğinin aksine, derhal Fransa’nın resmi veliahtı (regent) olarak iktidarı ele aldı.

Bu durum sarayda bir iktidar boşluğu yarattı ve çocuktan oluşan kralı kontrol etmek isteyen düşman aileler arasında büyük bir rekabeti ateşledi. Catherine’in ilk hamlesi, 17 Ocak 1562’de Ocak Fermanı’nı yayarak taktiksel bir taviz vermek oldu. Ferman, Protestanlara belirsiz bir tarihe kadar ibadetlerini özel mekânlarda veya şehir surlarının dışında sınırlı biçimde yapma hakkı tanıyordu.

Savaşı Ateşleyen Kanlı Kıvılcım

Bu dönemde Fransa, Avrupa genelinde Katolik Kilisesi’nin otoritesini challenging Protestan Reformu nedeniyle siyasi olarak bölünmüştü. Fransa’da Protestanlar toplam nüfusun yaklaşık yüzde 10’unu oluşturuyordu; ancak aristokrasinin birçok üyesini içeriyordu. Katoliğin kraliyet hükümetiyle yakın bağlantısı, bu durum fraksiyonelliğe yol açıyordu.

Bununla birlikte, yaklaşık altı hafta sonra, 1 Mart 1562’de Guise Dükü Francis ve askerleri, Wassy’de bir amatta ibadet eden bir grup Protestan’a saldırdı. Bu olayda yaklaşık 50 Huguenot (Protestant) öldü ve büyük bir çatışma başladı.

Bir Kraliyet Düğünü Katliama Dönüşür

Catherine, kraliyet otoritesini geri kazanmaya çalışırken, takip eden 10 yıl boyunca süren savaşlar ve barış dönemleri yaşandı. En ünlü çatışmalardan biri, 24 Ağustos 1572’de gerçekleşen ve Saint Bartholomew Günü Katliamı olarak bilinen olaydı. Bu katliam, binlerce Protestan’ın Paris’teki düğüne katılmak için başkente gelmesinin ardından yaşandı; düün, Catherine’in kızı Valois Margaret ile Navarre Kralı Henry’nin evliliğiydi.

Maurevert adlı bir suikmancı, Protestan lideri Amiral Gaspard de Coligny’yi vurup yarlattıktan sonra gerginlik doruğa ulaştı. Öfkeli Huguenotların Paris’in merkezinde bir darbe planladığına inanan Catherine ve danışmanları, katliamı tetikleyen askeri liderlerinin öldürülmesine yönelik bir planı onayladı.

Saldırının başlaması için, o günün erken saatlerinde Saint-Germain-l’Auxerrois kilisesinde bir zil çaldı. Protestan liderlerinin öldürülmesi hızla birkaç süren süren kitle şiddetine dönüştü ve çok sayıda Protestan’ın hayatına mal oldu. Catherine’in itibarı hasar gördü ve siyasi imajının yanı sıra son eşi için giydiği siyah yas kıyafetleri seçimiyle kısmen etkilenerek Kara Kraliçe lakabıyla yaygın biçimde tanındı.

Kara Kraliçe’nin Karmaşık Mirası

Fransa, yıllarca çatışma içinde kaldı; Catherine’in üçüncü oğlu Kral III. Henry döneminde daha fazla savaş patlak verdi ve bu da Savaşın sonraki aşamaları olarak bilinen Üç Henry Savaşı’nı doğurdu. Catherine, Katolik League’nin 8 ay sonra Kral III. Henry’i Paris’ten çıkarmasının ardından, 5 Ocak 1589’da pleurisiden öldü ve karmaşık bir miras bıraktı.

Navarre’lı Henry, Catherine’in damadı, halk tarafından Kral IV. Henry olarak kabul edilmek için 1593’te resmen Katoliğe geçti. Savaşların sonunu getirdi ve ülkede dini hoşgörüyü yerleştirmek için Mayıs 1598’de Nantes Fermanı’nı yaydı.