Maine Eyaleti’nin başkenti Portland, uzun süredir protesto ve tartışmalara sahne oluyor. ABD İçki Yasaklama Hareketi’nin kurucusu sayılan belediyenin eski belediye başkanının uyguladığı politikalar nedeniyle 1855 yılında şehirde patlayan şiddetli olaylar, bu geleneğin en kanlı örneklerinden biri olarak tarihe geçti. Haziran ayında birleşen kalabalık, hem şehrin yönetimini hem de kendi halkını içeren ölümcil çatışmalara yol açtı.
Bu gerilimin kaynağı, o dönemin yaygın milliyetçi (yerlinci) duyguları ve ekonomik eşitsizlikle beslenen bir birleşme olarak ortaya çıktı. Yasaklama politikalarının uygulamaya konmasıyla birlikte şehirde derinden bir öfke birikti ve bu öfke, belediye binasına yönelik saldırılarla sonuçlandı.
Neal Dow ve Maine Yasası’nın Yükselişi
Kardeşçilik (Quaker) inancına sahip bir aileden gelen Neal Dow, Maine’de doğup büyüdü. Genç yaşlardan itibaren çalışkan ve zorlu yaşam koşullarına alışkın insanlarla çevrili büyüyen Dow, alkolün Maine toplumunda ne kadar yaygın olduğunu fark etti. Bu gözlemler, o dönem için olağanüstü değildi; çünkü 19. yüzyılın başlarında (Dow 1804’te doğdu) Amerika Birleşik Devletleri’nde alkol tüketimi ve kötüye kullanımı çok yaygındı. Ortalama yetişkin bir birey yılda 6 galonun üzerinde içki tüketiyordu (modern ortalamaysa 2,8 galon).
Babasının izini süren genç Neal, alkolsüzlük (temperance) örgütlerine katıldı ve bu aktivizm onu kısa sürede politikanın içine çekti. Ahlak ve reform politikalarını savunan Whig partisinin görüşlerini öven Dow’un siyasi yükselişi sürdü; 1851’de Maine’in en büyük şehri olan Portland’ın belediye başkanlığına kadar ilerledi.
Dow, alkolsüzlük davasına sadık kaldı ve bu bağlılık, ülkedeki ilk kapsamlı içki yasaklama mevzuatı sayılan 1851 “Maine Yasası”‘nın çıkarılmasına yol açtı. Bu yasa, içici alkolün ticaretini yasaklıyor ve uygulamanın kolayca sağlanması için arama izinlerini (arama emirleri) elde edilebilir kıyordu. Dört yıl içinde, Kuzeydoğu ve Orta-Batı eyaletlerinin çoğu benzer yasalarla bu adımda Dow’u izledi.
1855 yılında uygulamanın zor olduğunu fark eden Dow, ilk yasağı güçlendiren ve ilk kez suç işleyenlere hapis cezası getiren yeni bir yasanın çıkarılmasını savundu. Bu yasa da meclisten geçti.
Reformcular ile Göçmen İşçiler Arasındaki Gerilim
Alkolsüzlük destekçilerinin övdüğü avantajlara rağmen, içki yasaklama politikaları Maine’de ve çevresindeki göçmenleri ve işçi sınıfı insanlarını haksız biçimde hedef aldı. Göçmene karşı örgütler sık sık alkol reformcularıyla birleşiyordu. İşçi sınıfı mahallelerindeki barlar, siyasiler ve kolluk kuvvetleri tarafından sıklıkla hedef gösteriliyordu. Ku Klux Klan gibi örgütlerin öncüleri de alkole karşı duyguu bir “örtü” olarak kullandı; içkici hedef alındığı bahanesiyle, düşmanları olduğunu düşündükleri kişilere saldırdı.
Artan milliyetçi (yerlinci) fikirlerin hüküm sürdüğü bir dönemde, içki yasaklaması yalnızca mevcut sosyal gerilimi değil, aynı zamanda daha da derinleştiren bir etki yarattı.
Belediyenin Gizlice Sevk Ettiği Alkol
“İçici alkol” yasaklanmış olsa da, Maine Yasası’na göre alkolün “tıbbi ve mekanik amaçlar için” belediye içki görevlileri tarafından satın alınmasına izin veriliyordu. 1855 yılında Neal Dow, kendi yasasını ihlal eden bir hata yaptı: Belediye yetkililerinin yasal biçimde bunu yapabilecek bir içki görevlisini atamasından önce, toptancıdan bir alkol tedariki emretti.
Belediyedeki bir siyasi rakip, belediye başkanının bu hatasını geniş çapta yayarak onu bir ikiyüzlü olarak resmetti. Bu gelişme, şehirde biriken öfkenin patlaması için tetikleyici bir unsur oluşturdu.
Belediyenin Hazinesinde Yaşanan Gerilim
Dow’un yasağı ihlal ettiği haberini basının yaymasının ardından, belediye başkanına karşı öfkeli vatandaşlar toplandı. 2 Haziran 1855 günü öğleden sonra, önce küçük başlayan bir kalabalık Portland Belediyesi’nin önünde toplanmaya başladı. Saatler geçtikçe bu kalabalık hem büyüdü hem de kontrolsüzleşti. Çoğalmanın zirve yaptığı tahmin edilen kitle 1500 ile 2500 kişi arasında değişiyordu.
Dow, alkolün saklandığı Beledij binasında koruluk yapmak için polis memurlarını göreve aldı. Aynı zamanda iki milis birliği de silah deposunda seferber edildi; gerekli görüldüğünde polise destek olmaları için hazır tutuldu.
Ölümcil Şiddet ve Neal Dow’un Siyasi Dönüşü
Gün akşamın içine girdikçe gerilim daha da arttı ve kısa sürede kalabalığın bazı üyeleri saldırmaya başladı. Kayalar ve tuğlalar binaya atıldı ve milis birlikleri geldiği resmi kavgayı dağıtma (riot act) ilanını okudu. Nesneler atmaya devam etti; bunlardan bazıları askerlere ve memurlara isabet etti.
Öfkelenen Dow, milis mensuplarını kalabağı dağıtmak için ateş açmaya emretti. Önceleri milis kaptanı bu emri reddetti; bunun yerine belki de ölümcül olmayan önlemlerin önce alınması gerektiğini savundu. Ne var ki şiddet yine de tırmandı ve calabalık Beledij binasına girdi.
Polis memurları birkaç mermi dizisi ateşledi; alkolün saklandığı odaya giren ilk kişi denizci John Robbins öldürüldü. Ateş açmaya devam edildi ve birçoğu da yaralandı.
“Belediyedeki siyasi rakibim, belediye başkanının yaptığı hatayı geniş çasta yayarak onu ikiyüzlü olarak gösterdi.”
Tarihsel Kaynaklar / TheCollector.com
1855 Portland Rum Kavgası’nın ardından Dow’un imajı ve kariyeri hedef alındı; aşırı tutkulu içki yasaklama uygulaması nedeniyle tüm suçlamalar belediye başkanına yöneldi. Yargılandı ancak beraat etti.
Ertesi yıl, Maine meclisi 1855 yılında çıkarılan ve Maine Yasası’yı güçlendiren mevzuatı yürürlükten kaldırdı; alkol erişimini artıran bir lisans uygulamasını kabul etti. Diğer birçok eyalet bu adımda Dow’u izledi.
Maine’deki içki yasaklaması, 1934’te Anayasa ile yürürlükten kaldırılana kadar geçerli kalsa da, bu tarihten sonra uygulama neredeyse hiç gerçekleştirilmedi. İçki Yasaklama Hareketi’nin babası sayılan Neal Dow, değerlerine sadık kaldı ve 93 yaşında ölünceye kadar alkolsüzlük aktivizmine devam etti.
Henüz yorum yok