Yeni Ahit dönemi sonrasında, kendilerini İsa Mesih’in orijinal öğrencileri olarak tanıtan yazarlar tarafından yazılan çeşitli Hıristiyan metinler ortaya çıktı. Bunların arasında, dört İncil’den bazı materyalleri içeren ve “Peygamber İncili” olarak bilinen bir kitap bulunmaktadır.
1886’daki Mısır Keşfi, Kayıp Bir İncili Ortaya Çıkardı
Peygamber İncili, 50 yıldan fazla sonra keşfedilen Nag Hammadi kütüphanesinin bir parçası olmamasına rağmen, 1886’da Nag Hammadi yakınlarında bulundu. Muhtemelen 2. yüzyılda yazılmış olup, yazarının dört İncil’deki bazı konulara aşina olduğu görülmektedir. Bu nedenle, erken dönem kiliselerinin bu metni kullandığı düşünülmektedir. Daha sonraki yıllarda bulunan diğer küçük parçalar da mevcuttur ve bunlar da Peygamber İncili’nin bir parçası olarak kabul edilmektedir.
Peygamber İncili, “Çile Hikayesi” olarak bilinen, İsa’nın çilesi, yani ölümü, gömülmesi ve dirilişiyle ilgili anlatıyı içeren bir metindir. Bazı kilise babaları ve tarihçiler tarafından referans verildiği için varlığı bilinmekteydi, ancak Peygamber İncili’nin içeriği, keşfedilene kadar büyük ölçüde bilinmiyordu.
Metnin ilk bilinen bölümleri, standart İncil anlatısından farklılıklar göstermektedir. Herod, İsa’yı cezalandıran kişidir ve Piskopos Pontius Pilatus‘un sorumluluğu bir ölçüde hafifletilmiştir.
Peygamber İncili, çarmıha gerilme anlatısına eklemeler yapmakta ve bazı kısımları değiştirmektedir. Örneğin, Matta ve Markos incillerinde yer alan “Babam, Babam, beni terk ettin mi?” (Mezmur 22’ye bir gönderme) ifadesi, Peygamber İncili’nde “Gücüm, O Güç, sen beni terkettin!” şeklinde değiştirilmiştir. Bu ifade, yazarın teolojik görüşlerine işaret etmekle birlikte, Yahudi halkının Eski Ahit’in bazı bölümlerine nasıl atıfta bulunduğu konusundaki olası bir yanlış anlamayı da yansıtabilir.
Peygamber İncili, İsa’nın gömülmesiyle ilgili anlatıya eklemeler yapmakta ve askerlerin eylemlerini detaylandırmaktadır. Ayrıca, İsa’nın çarmıha gerildikten sonra “alındığı”, ölmediği ve “hiçbir acı hissetmediği” belirtilmektedir. Bu ifadeler, İncillerdeki anlatıyla çelişmektedir. Sahip olduğumuz Peygamber İncili metninin tamamlanmamış olması nedeniyle, İsa’nın Petrus tarafından reddedilmesiyle ilgili herhangi bir anlatının bulunmaması önemlidir.
Peygamber İncili, erken dönem kilise liderleri tarafından kabul edilmemiş ve “sapkın bir hikaye” olarak nitelendirilmiştir. Eusebius, tarihi eserlerini derlerken, Piskopos Serapion’un başlangıçta Peygamber İncili’nin kullanımını onayladığını, ancak Petrus’un yazar olmadığını belirttiğini yazmıştır. Serapion, daha sonra metni inceledikten sonra, Marcionizm veya Doketizm ile ilgili sapkınlıklar içerdiği gerekçesiyle kınamıştır. Doketizm, İsa Mesih’in fiziksel bir formda gelmediği, ancak bir tür hayalet veya yanılsama olduğu inancıdır. Ayrıca, Peygamber İncili’nin, kabul edilen incillerdeki çile anlatısıyla bazı önemli farklılıklar göstermesi nedeniyle de kutsal kitap kapsamına alınmamıştır.
TARİHÇİ DEĞERLENDİRMELERİ (1)