Arkeologlar, Polonya’nın kuzeyinde “Windmill Hill” (Değirmen Tepesi) olarak bilinen alanda kazı yaparken devasa savunma hendekleri, taş top mermileri ve 15. yüzyıla ait olduğu tahmin edilen bir yel değirmeni kalıntılarını ortaya çıkardı. Araştırmacılar, sitin Thirteen Years’ War (On Yıl Savaşı) sırasında tahkim edilmiş olabileceğini ve çatışmaya dair günümüze kadar bulunan ilk saha savunma yapısını temsil edebileceğini belirtiyor.
Varşova Üniversitesi arkeologları, Bulgaristan kıyısındaki Puck kasabasında kazı çalışmaları sırasında bu buluşları gerçekleştirdi. Sitedeki kalıntılar, orta çağ kentinin yaklaşık 300 metre batısında yer alıyor ve tarihî kaynakların bölgede bir zamanlar yel değirmenlerinin ayakta durduğunu göstermesi nedeniyle araştırmacıları uzun süredir meraklandırdı.
Bölgenin Bin Yıllık Kullanımını Doğrulayan Buluşlar
Bu yılın kazıları 5.000 metrekareden fazlasını kapsadı ve binlerce yılı içeren 300’den fazla arkeolojik özelliği ortaya çıkardı. En eski buluşlar, muhtemelen MÖ ilk bin yıllık dönemin ilk yarısına tarihlenen Lusatian kültürüne ait. Arkeologlar ayrıca erken orta çağ dönemine tarihlenen yaklaşık bir düzine çukur da keşfetti. Ancak kazının en ilginç sonuçlarını son orta çağ döneminden kanıtlar getirdi.
“Bu hipotezlerin doğrulanması beklentilerin üzerinde oldu. Alanın kazısı sırasında 300’den fazla farklı boyutta yapı bulundu ve bu bölgenin uzun süre kullanıldığını doğruladı,” diyerek Varşova Üniversitesi’nden Dr. Michał Starski, Polonya Basın Ajansı (PAP) ile görüştü.
Tarihî Kaynaklardan Orta Çağ Yel Değirmeni
Kazıya başlamadan önce araştırmacılar Windmill Hill için tarihî kanıtları inceledi. 1634 tarihli bir harita bölgeyi Muhlenberg ya da Mill Hill (Değirmen Tepesi) olarak tanımlıyor; buna ek olarak kayıtlar, 15. yüzyılda yakında iki yel değirmeni olduğunu gösteriyor.
“En ilginç buluşlar, tepenin tarihî dönemde nasıl kullanıldığıyla ilgiliydi. Merkez bölümünde yaklaşık 30 ve 50 metre çapına sahip iki dairesel yapı bulundu,” diye açıkladı Starski.
Bu iki yapı, derinliği yaklaşık 1,5 metre ve genişliği 1,5 ile 2,5 metre arasında olan, büyük ölçüde kum ve kil ile doldurulmuş büyük dairesel hendekler olarak ortaya çıktı. Dairelerin içinde arkeologlar bir binanın bodrumu yanı sıra oluklu granitten büyük parçalar buldu. Değirmen taşlarının yapım tekniği son orta çağ döneminden itibaren tarihleniyor.
Sitede ayrıca bir düzineden fazla top mermisi de geri kazanıldı. Belge kanıtlarıyla birlikte ele alınan bu buluşlar, araştırmacıları dairesel çitanın merkezinde bir zamanlar tarihî kaynaklarda kaydedilen 15. yüzyıl yel değirmenlerinden biri bulunmuş olabileceğini öne sürmeye yönlendirdi. Starski, yapının kendisinden taş parçaları dışında çok azı kalmış olsa da bunun bir Töton Yeli değirmeni olmuş olabileceğine inanıyor.
Yel değirmeninin yanında ahşap bodrumu korunmuş küçük bir binanın bulunduğu görülüyor.
On Yıl Savaşı’ndan Savunma Yapıları mı?
Büyük iki hendek, muhtemelen yel değirmeni etrafına inşa edilen savunma sisteminin parçası olmuş olabilir. Arkeologlar küçük bir tahmin de olmuş olabileceğini düşünüyor.
Sorun şuydu ki neden böyle önemli savunmalara sahip bir yel değirmenine ihtiyaç vardı? Olasılıklardan biri, bunların Töton Tarikatı ile Polonya Krallığı’nın desteğini alan Prusya Birliği arasında yaşanan büyük çatışma olan On Yıl Savaşı (1454-1466) sırasında inşa edilmiş olması.
Puck savaşlara doğrudan dahil oldu. 1460’ta Töton Şövalyeleri kısa bir kuşatmanın ardından kasabayı ele geçirdi. Dört yıl sonra, Puck’taki Töton kuvvetleri Gdańsk’dan gelen askerlerce kuşatıldı.
“Uygun arazi koşulları savunuculara tepenin, muhtemelen iki kez kuşatılan Puck’ı kurtaramayan yel değirmeni dahil olmak üzere, tepenin güvenliğini sağlamalarını gerektirdi. Bu hipotezler doğrulanırsa, On Yıl Savaşı’nın en azından ilk saha savunma yapıları büyük olasılıkla keşfedilmiş oldu,” dedi Starski.
Araştırmacılar dolayısıyla mevcut yel değirmeninin ya savunmalar ilk inşa edildiğinde ya da saldırı tehdidine yanıt olarak daha sonra savunma çalışmalarıyla çevrili olmuş olabileceğini öne sürüyor.
Bu yorum bir hipotez olmaya devam ediyor; hendeklerin ne zaman inşa edildiği ve yel değirmeniyle nasıl ilişkili olduğu konusunda daha kesin bilgi edinmek için ek arkeolojik çalışmalar gerekecek.
Eski Yerleşimden Lüterci Mezarlığa
Windmill Hill, orta çağ çatışmaları sona erdikten sonra da uzun süre kullanımda kaldı. 16. yüzyılda bölgenin önemli bir kısmı yerel Protestan topluluğuna devredildi ve Lüterci mezarlığı oldu. Arkeologlar yaklaşık 150 mezar açtı; ancak insan kemikleri genellikle kötü korunmuştu.
Sonra buluşlar arasında 15. yüzyılın ikinci yarısı ile 16. yüzyıla tarihlenen dört para vardı. Araştırmacılar bu paraların, bir paranın ölüyle birlikte konulduğu bazen Charon’un obol olarak bilinen uygulamanın kanıtı olabilir diye düşünüyor.
Ayrıca 17. yüzyıla ait tek parçalı bir kil pipo da bulundu ve bu, öllerinden biriyle gömülmüş kişisel bir eşya olmuş olabilir.
Kazının ölçeği, arkeologlara prehistorik yerleşimden orta çağlara ve erken modern döneme kadar Windmill Hill’de dikkate değer derecede uzun bir aktivite dizisini yeniden inşa etmeye olanak tanıdı. Ek analizler, en olağandışı özelliğin gerçekten de Baltika bölgesinin önemli son orta savaşlarından birinde tahkim edilmiş pozisyona dönüştürülen orta çağ yel değirmeni olup olmadığını belirlemeye yardımcı olmalı.
“Ek araştırmalar, buluşlarımızı iyileştirmemize olanak tanıyacak; bunlar arasında mezarlardan insan kemiklerini daha kesin olarak tarihlemek ve modern dönemde yerel nüfusun biyolojik durumları hakkında bilgi toplamak var,” dedi Starski.
1 yorum