Kuzey İtalya’da kazılar yapan arkeologlar, Geç Antik Çağ ve Erken Orta Çağ‘da önemli bir dini merkez olarak hizmet veren, uzun süre kayıp olan bir kilisenin kalıntılarını ortaya çıkardı. Venedik yakınlarındaki Altino’da yapılan bu keşif, aynı zamanda antik Roma şehrinin sonunda Orta Çağ Venedik’in oluşumuna yol açacak yerleşim yerlerine nasıl dönüştüğüne dair yeni kanıtlar sağlıyor.
Keşif, Ca’ Foscari Venedik Üniversitesi’nden araştırmacılar tarafından, 2026 yılının Eylül ve Ekim aylarında kazılar sırasında, bir önceki yıl yürütülen araştırmaların üzerine inşa edilerek yapıldı. Araştırmacılar, Altino’nun episkopos kilisesini ve muhtemelen piskopos sarayı olarak kullanılan komşu bir binayı tespit ettiklerini düşünüyor.
Tarihi kaynaklar uzun zamandır Altino’daki önemli kilisenin varlığını ortaya koymuş olsa da, arkeologlar kalıntılarını bulamamıştı. Yeni tespit edilen kompleks, eski Roma yerleşim yerindeki bir şehir bloğunun önemli bir bölümünü kaplıyordu.
“İlk kez, Altino’nun kilisesinin ve piskopos sarayının nerede durduğunu çok yüksek bir kesinlikle söyleyebiliriz,” diyor Ca’ Foscari Venedik Üniversitesi’nden kazı direktörü Diego Calaon. “Yazılı kaynaklar onların var olmak zorunda olduklarını söylüyordu; şimdi bunu destekleyen arkeolojik kanıtlara sahibiz.”
1.600 Yıllık Bir Kilise
Fotoğraf: Ca’ Foscari Venedik Üniversitesi
Kilise, yaklaşık 30 ile 20 metre ölçülerinde büyük dikdörtgen bir binaydı. Birçok sonraki Orta Çağ kilisinin aksine, kuzey Adriatik bölgesindeki önemli bir Hristiyan merkezi olan Aquileia’da da bulunan mimari bir geleneği takip ederek apsizdi.
Bina, mevcut Roma sokak düzenini takip etmek yerine doğuya dönüktü; bu özellik, erken Hristiyan dini mimarisiyle uyumluydu. Arkeologlar, temellerin geç dördüncü yüzyıldan beşinci yüzyılın ilk yarısına kadar döşendiğini düşünüyor.
Tarihleme, kazılar sırasında, özellikle binanın taş ve tuğlalarının yeniden kullanım amacıyla kaldırılması sırasında geride bırakılan kazılardan elde edilen arkeolojik malzemelere dayanmaktadır.
Keşif aynı zamanda Altino’daki erken Hristiyanlığa dair hayatta kalan yazılı kaynaklara fiziksel bir bağ sağlamaktadır. En önemli kaynaklar arasında, şehrin ilk piskoposu Heliodorus ve yeğeni Nepotian’a yazılan Aziz Hieronymos’un mektupları yer almaktadır. MS 396 yılında yazılan bir mektupta Hieronymos, Nepotian’ın kilisenin sunağı, duvarları, zeminleri, perdeli girişleri ve kutsal kapları için gösterdiği özeni betimler. Bu anlatı, yeni tespit edilen binanın inşasıyla yaklaşık olarak aynı döneme tarihlenmektedir.
Kazıların Trentino Üniversitesi’nden ortak yöneticisi Elisa Possenti, keşfin araştırmacıların şehrin erken Hristiyanlık tarihini anlama biçimini değiştirdiğini belirtiyor. “Sürdürülen araştırmalar Altino’nun tarihinde yeni bir bölüm açıyor,” diyor. “Bu keşifler sayesinde şehir, Antik Çağ sonu kuzeydoğu İtalya’sındaki diğer büyük piskopos merkezleriyle birlikte düşünülebilir. Yazılı kaynaklardaki betimlemelerden yalnızca hayal edebildiğimiz şey nihayet fiziksel biçime bürünüyor.”
Kilise, başlangıçta Augustus’un hükümdarlığı sırasında geliştirilen, liman kapısına ve Sioncello kanalına doğru giden bir yol boyunca yer alan bir mahalledeydi. Ant Çağ sonu döneminde Altino’nun bu bölümü önemli bir Hristiyan mahallesine dönüştürüldü.
Bir Piskopos Sarayı ve Orta Çağ Mezarlığı
2026 kazılarından elde edilen en önemli bulgulardan biri, kilisenin daha büyük bir din kompleksinin parçası olduğuyla ilgili kanıttır. Doğu tarafında, araştırmacılar iç bölümleri, ek yapıları ve bir portiko içeren başka bir büyük binanın temellerini tespit etti. Yerleşim planı ve inşası, bunun piskopos sarayı olarak kullanılmış olabileceğine işaret etmektedir.
Temeller, binanın muhtemelen iki katlı olduğunu gösteriyor. Araştırmacılar, üst katın din adamlarına ev sahipliği yapmış olabileceğini, zemin katın ise piskoposlar veya diğer önde gelen kişiler ait ayrıcalıklı mezarları içermiş olabileceğini öne sürüyor. Geç Antik Çağ mozaiklerinin kalıntıları bu yorumu destekliyor.
Komplekse ait vaftizhâne henüz keşfedilmedi. Arkeologlar, bunun şehir bloğu içinde, henüz kazılmamış alanlarda bir yerde yer alabileceğine inanıyor.
Manastırın önünde ayrıca daha sonraki dönemlere ait izler de ortaya çıktı. Altıncı ve yedinci yüzyıllarda, cephesinin yakınında tuğla harçlı mezarlar içeren bir portik ve mezarlık inşa edildi.
Mezarlık, Barbara Bramanti de dahil olmak üzere Ferrara Üniversitesi araştırmacılarıyla işbirliği içinde inceleniyor. Mezarların çoğu, tuğlaları yeniden kullanım için çıkarıldığında tahrip edildi ve insan kemikleri yerlerinden oynadı.
Araştırmacılar, oraya kaç kişinin defnedildiğini belirlemek, farklı defenme evrelerini ortaya koymak ve kompleksin ne zaman yıkıldığını daha iyi anlamak için antropolojik analiz ve radyokarbon tarihlemesi gerçekleştirmeyi planlıyor.
Küçük buluntular arasında, haçla süslenmiş bir kap yer alıyor; bu da sitede gerçekleştirilen dini faaliyetlere dair ek kanıt sağlıyor.
Manastırın İnşasında Kullanılan Roma Yolları
Buluşun dikkat çeken alışılmadık yönlerinden biri, dini kompleksin inşasında kullanılan malzemelerle ilgili. Arkeologlar, temellerin önemli bölümlerinin Roma yollarından alınmış ve ters çevrilerek yeniden kullanılmış trakıt taşlarından yapıldığını tespit etti.
Bu uygulama, Altino piskoposlarının siyasi konumu hakkında önemli bir şey ortaya koyabilir. Geç Roma hukukunda yollar, kamu altyapısı olarak koruma altında tutuluyordu. Tuğla döşemelerini kaldırıp dinî yapılara dahil edebilmek, piskoposun şehrin kamu alanları üzerinde oldukça büyük bir otorite edinmiş olduğunu gösteriyor.
Bu bulgu dolayısıyla, kilisenin Roma İmparatorluğu’ndan Erorta Çağlara geçiş döneminde şehirlerin yönetimindeki artan etkisine dair kanıt sunuluyor.
Kilise Nasıl Kayboldu
Önemli boyutuna rağmen kilise, antik Altino mimarisinin sistematik olarak sökülmesi nedeniyle yüzyıllar boyunca keşfedilemedi. Yoğun tarım ve arazi ıslahı, arkeolojik katmanların büyük bir kısmını yok ederken, terk edilmiş Roma ve Erorta Çağ yapılarından tuğla ve taşlar Venetian lagünündeki başka inşaat projeleri için başka yerlere taşındı.
Bu nedenle, Altino’da kazı yapan arkeologlar çoğu zaman daha azını buluyor: temellerin ve duvarların sökülmesinden sonra ortaya çıkan boş alanlar olan hırsız kazıları. Bu kazılar, kaybolmuş yapıların hatlarını korur ve araştırmacılara orijinal boyut ve planlarını yeniden inşa etme imkanı tanır.
Kilisenin ve komşu sarayın belirlenmesi, 1980’lerde gerçekleştirilen kazılar da dahil olmak üzere önceki arkeolojik araştırmaların ayrıntılı bir yeniden değerlendirilmesini gerektirdi. Bu çalışma, kazı sorumluları Jacopo Paiano ve Eleonora Delpozzo tarafından, önceki bulguları en son araştırmaların sonuçlarıyla birleştirerek yürütüldü.
İlk önemli kanıt, 2025 yazında, arkeologların Roma döşeme taşlarıyla inşa edilmiş bir binanın güneybatı köşesini ortaya çıkardığı sırada ortaya çıktı. 2026’daki devam eden kazılar, bu kalıntıları sit alanındaki diğer yapılarla birbirine bağlamaya yardımcı oldu.
Orta Çağ Venediği’nin Kökenleri için Yeni Kanıtlar
Uzun süre kayıp olan bir ibadet yerinin belirlenmesinin ötesinde, bu bulgu arkeologlara Altino’nun nüfusunun ve dini kurumlarının Venetian lagüne nasıl taşındığını yeniden düşünmeye yardımcı oluyor.
Uzun süredir sürüp gelen bir geleneğe göre, Altino’nun yurtseverleri barbar istilalarından kaçmak için şehirlerini terk etti ve sonunda lagünün adalarında yeni topluluklar kurdular. Ancak Altino ve Torcello’daki arkeolojik araştırmalar, daha kademeli ve bilinçli bir süreci işaret ediyor.
Ca’ Foscari üniversitesinden araştırmacılar, Torcello’nun başlangıçta Altino’nun limanı olarak hizmet verdiğini belirledi. Yedinci yüzyılda adada yeni bir ibadet yapısı inşa edilirken, Altino’daki episkopos kilisesi kasıtlı olarak yıkıldı.
Araştırmacılar, episkopos makamının taşınmasının, istilacı ordulardan ani bir kaçıştan çok, demografik ve çevresel değişimlerle büyük ölçüde etkilendiğine inanıyor.
Calaon, buluntuların daha geniş önemini şöyle açıklıyor: “Bu analiz, Altino’dan Torcello’ya ve Venice’e geçiş hikayesini yeni bir şekilde anlatmamızı sağlıyor: ani bir kaçış olarak değil, antik şehrin ve sakinlerinin ekonomik ve politik kararları aktif biçimde şekillendirdiği uzun, yönetilen bir dönüşüm olarak. Aynı zamanda, antik Altino’nun yapıları ve mekanları, lagündeki yeni yerleşim biçimini yaratmaya yardımcı olan bir malzeme kaynağı haline geldi.”
Altino kilisesinin yıkımının, yedinci yüzyılın ilk yarısına tarihlenmesi gerektiği görülüyor; bu kronoloji, MS 639 tarihli bir Torcello yazıtı ve adanın vaftizhanesinden bulunan arkeolojik buluntularla uyumlu.
Radyokarbon tarihlemesi, arkeolojik buluntuların analizi ve keşfedilmemiş alanların jeofizik araştırmaları dahil olmak üzere daha ince araştırmalar zaten planlanıyor. Araştırmacılar, bu çalışmaların eksik vaftizhanenin yerini belirlemeye ve dinî kompleks hakkında daha kapsamlı bir resim kurulmasına yardımcı olmasını umuyor.
Kazılar, Ca’ Foscari Venice Üniversitesi tarafından Trento Üniversitesi ve Altino Arkeolojik Parkı – Venedik ve Lagundaki Ulusal Arkeolojik Müzeler ile işbirliği içinde yürütülüyor. Buluntular, Roma şehri Altino ile Venedik lagundaki orta çağ topluluklarının ortaya çıkışı arasında önemli yeni bir arkeolojik bağ sağlıyor ve Venedik’in gelişimini önceden hazırlayan dönüşümlere dair ek kanıtlar sunuyor.
Medievalverse’a abone olun
- Venedik yakınlarında 8. yüzyıla ait iskelet bulundu
- Venedik’in 14. yüzyıla ait tasviri bulundu
- Venedik’ten mozaik
- Norveçli adada orta çağ yapısı bulundu
- Kıbrıs’taki yer altı odası Bizans kilisesine dönüştü, arkeologlar buldu
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
Henüz yorum yok