Zambiya merkezli üç erkek yaban köpeği, eşlerini bulmak amacıyla gerçekleştirdikleri dokuz aylık yolculukta Afrika kıtası boyunca 2.500 mileden fazla mesafe kat ederek, tarihte kaydedilen en uzun hareketi başardı. Kafue Ulusal Parkı’ndan ayrılıp korumasız bölgelere doğru doğuya yönelen bu üç kardeş, yırtıcı hayvanlar, nehirler ve tuzaklarla dolu tehlikeli bir güzergahı geride bıraktı.
Dokuz aylık bu göç, 13 Eylül’de Ecology dergisinde yayımlanan çalışma ile ortaya çıktı. Araştırma, bu canlıların karşılaştığı tehditlerin yanı sıra zorluklar karşısındaki dayanıklılığını da gözler önüne serdi.
Türün Tehdit Altında Olması ve Göç Nedeni
Afrika yaban köpekleri (Lycaon pictus) tehlike altındaki bir türdür ve vahşi doğada yalnızca yaklaşık 6.600 yetişkin ile genç birey kalmıştır. Son derece sosyal sürü aileleri içinde yaşayan bu hayvanlar, ancak sürüdeki baskın dişi ve erkeğin üreyebilmesine olanak tanır. Bu nedenle diğer bireyler ya baskınlığa ulaşmayı bekler ya da daha kısa sürede üreyebilecekleri bir eş arayarak sürüyü terk eder.
Bu bağlamda üç erkek köpeğin gerçekleştirdiği uzun yolculuk, türün hayatta kalması için kritik öneme sahip olan bu dağılma davranışının doğal bir sonucudur. Afrika yaban kopikleri sürüler halinde avlanarak büyük avları aşağı indirir ve yaklaşık %80’lik başarı oranıyla dünyanın en başarılı büyük yırtıcılarından biri sayılır.
Kardeşlerin Yolculuğu ve Kırılma Noktası
Bilim insanları, 19 farklı sürüden gelen yaban köpeklerine radyo taksimi takarak bu canlıların kıta üzerindeki hareketlerini haritalandırdı. Çalışmanın merkezinde yer alan Mayukuyuku erkekleri olarak bilinen üç kardeş, yazın ortasında 2025’te yolculuğa başladı; Kafue Ulusal Parkı’ndaki yuvalarını bırakıp korumasız bölgelere doğru doğuya yöneldi. İki hafta önce ise dört kız kardeşi kendi göçünü başlatmış ve ev alanlarının yakınında bir oyun yönetim bölgesini keşfetmişti, ancak dişilerin sayısı kısa sürede üçe düştü.
Eylül 2025’te kardeşler korumasız bir bölgede kısa süreliğine yeniden birleşti; dişiler 872 mil, erkekler ise neredeyse 750 mil kat etmişti. Yaban kopiklerinin koku yoluyla birbirlerini bulmada olağanüstü bir yeteneği vardır. Ertesi gün iki grup tekrar ayrıldı ve dişiler birkaç hafta sonra küçük, ormanlık bir alana ulaştı.
Aynı anda erkek köpekler yolculuğuna devam etti. Nihayetinde bu yolculuk burada kesintiye uğradı. Gruplardan biri taksimlendirilen bir dişinin takip verileri, aynı konuyu defalarca gidip gelerek ziyaret ettiğini gösterdi. Bu, yaban kopikleri için alışılmadık bir kalıp olup yalnızca henüz sürüyle hareket edemeyen yeni doğmuş bir yavru olduğunda ya da yaralı bir sürü arkadaşına döndüğünde görülür; yaban kopikleri yaralılarını asla terk etmeye pek yanaşmaz. Araştırmacılar, sürü arkadaşlarından birinin av tuzaklarıyla öldürülmüş olabileceğine ve taksimlendirilen dişinin de benzer bir kaderle karşılaşıyor olması muhtemel olduğuna inanıyor.
Kaydedilen Rekor ve Koruma Mesajı
Bu arada erkek kopik yolculuğuna devam etti. Nihayetinde 2026’nın Nisan ayına gelindiğinde 2.560 mileden fazla mesafe kat edip son olarak Zambiya’nın doğusundaki Luangwa Vadisi’nde bir oyun yönetim bölgesine ulaştı. Çalışmanın ortak yazarlarından ve Zambian Carnivore Programının yöneticisi Matthew Becker, Ryan Truscott’a şöyle dedi: “Bunların aslında bir [toprak] alanı kurduklarını düşünüyoruz, ancak kiminle oldukları ve kaç köpek olduklarını henüz belirleyemedik.”
Bu, yaban kopiklerinin üstesinden geldiği ilk olağanüstü yolculuk değil. 2021 yılında Zambiya’nın South Luangwa Ulusal Parkı’ndan gelen üç kız kardeş, Afrika kıtası boyunca neredeyse 1.300 mil kat edip Zambia ve Mozambik’in bazı bölgelerinden geçmişti.
Bu yolculuklar, Afrika yaban kopiki popülasyonlarının daha önce düşünüldüğünden daha fazla bağlantılı olduğunu öne sürüyor ve koruma için manzaraların birbirine bağlı olmasının ne kadar önemli olduğuna dair çarpıcı bir uyarı veriyor. Nature Conservancy’nin Zambiya’daki koramacılık direktörü ve çalışma ortak yazarlarından Bruce Ellender, Helen Briggs’a şöyle dedi: “Bu korumalı alanları adalar olarak görüp uzun vadede işlevsel olmalarını bekleyemeyiz; bundan çok daha geniş düşünmeliyiz.”
“Bu tür bir çalışmada sınırlar bizleri tanımlamamalı. Manzara parçalanırsa, belki de gelecek daha da parçalanır.”
Nyambe Nyambe, Kavango Zambezi Transfrontier Conservation Area Secretariat Yönetim Direktörü
Kavango Zambezi Sınır Ötesi Koruma Alanı Sekreterliğinin yönetim direktörü Nyambe Nyambe de Science’a bu görüşü paylaştı. Çalışmanın, hükümetlerin önemli ekosistemleri birbirine bağlayan vahşi yaşam koridorlarını koruması gerektiğini; avcılarla yaşanan çatışmaları azaltmaya yönelik çalışmalar yoluyla bunu başarmaları possible olduğunu söyledi. Araştırma sürecinde yer almayan Nyambe, sınırların bu tür bir çalışmada bizleri tanımlamaması gerektiğini vurguladı.
1 yorum