İtalya Ulusal Araştırma Konseyi (CNR) tarafından yürütülen uluslararası bir arkeoloji ekibi, Nil Vadisi’nin ötesindeki Afrika’da bilinen en eski savunma kompleksine sahip olduğunu açıkladı. 3.500 ila 4.000 yıllık, hendek ve set (rampart) yapısına dayanan bu yapı, Kuzey Afrika’nın Maghreb bölgesinde, Atlantik kıyısından yaklaşık 60 mil uzaklıktaki Oued Beht sitesinde yer alıyor. Çalışma, 1930’larda ilk kez işaret edilen antik çevreleme alanını, son yapılan araştırmalarla erken ila orta ikinci milenyum ö.ö. tarihine bağladı.
Bu bulguyu yapan ekip, birkaç yıl öncesinde Oued Beht’in, o dönemin Afrika’sında Mısır‘ın dışında en büyük geç Neolitik tarım topluluklarına ev sahipliği yaptığını ortaya koyarak dikkat çekmişti. Yeni çalışma ise bu yerleşimin güney ucuna erişimi engelleyen, doğal olarak yükselen sırtın topoğrafyasını kullanarak savunmayı kolaylaştıran bir savunma sistemini gün yüzüne çıkardı. Ekip, bu devasa inşaatın tam olarak hangi amaçla yapıldığını henüz kesin olarak bilemiyor.
Savunma Amacı Hâlâ Gizemli
Uzmanlar, yapının savaştan kaçınmak için mi, yoksa bölgedeki hareketliliği kontrol etmek amacıyla mı, ya da artan arazi rekabetine bir yanıt olarak mı inşa edildiği konusunda henüz net bir görüşe sahip değil. CNR arkeoloğu Giulio Lucarini, sistemin yerleşimin güney ucuna erişimi engellediğini ve sırtın doğal topoğrafyasını kullanarak alanın daha kolay savunulmasını sağladığını vurguladı. Lucarini, “Bu nedenle Maghreb’in kuzeybatısındaki topluluklar, daha önce belgelenmemiş bir ölçekte büyük inşaat çalışmalarını kurgulayıp gerçekleştirebildiler” ifadelerini kullandı.
“The system blocked access to the southern end of the settlement, taking advantage of the natural topography of the ridge and making the area more easily defended.”
CNR Arkeoloğu Giulio Lucarini
Beyan, bölgedeki toplulukların ikinci milenyum ö.ö. döneminde, daha önce bilinmeyen bir ölçekle ciddi inşaat projeleri hayata geçirdiğini işaret ediyor. Bu durum, Maghreb’in kuzeybatısında tarımsal üretimin ve yerleşim yoğunluğunun o kadar gelişmiş olduğunu gösteriyor ki, bölge halkları yalnızca basit barınma alanları değil, savunma amaçlı büyük ölçekli altyapı da kurabildiklerini kanıtlıyor.
Geçmişin Sesleri ve Devam Eden Araştırmalar
Yapının tam olarak hangi koşullar altında inşa edildiği, o dönemin topluluklarının yaşadığı tehdit düzeyi ve arazi üzerindeki rekabetin boyutu gibi soruların cevabı, henüz kazı ve analiz çalışmalarının tamamlanmasını bekliyor. Ekip, Oued Beht’in yalnızca savunma yapısı değil, aynı zamanda bölgenin geç Neolitik döneminde tarımsal ve sosyal açıdan ne kadar canlı bir merkez olduğu konusundaki bulgularını da paylaşıyor.
Detaylı akademik makale, ilgili dergide yayımlandı. Oued Beht’den yapılan diğer bulgular için de ilgili kaynaklara başvurulabilir. Bu çalışmalar, Afrika’nın Nil Vadisi dışındaki bölgelerinde Neolitik dönemin ne kadar gelişmiş bir medeniyet barındırdığını bir kez daha hatırlatıyor.
İtalya Ulusal Araştırma Konseyi
TARİHÇİ DEĞERLENDİRMELERİ (1)